ایالات متحده و اسرائیل روز شنبه گستردهترین حملات چند دهۀ اخیر علیه ایران را انجام دادند؛ عملیاتی که بهگفتۀ مقامهای آمریکایی و اسرائیلی به کشتهشدن آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، انجامید. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در سخنرانیها و پیامهای ویدیویی خود چند هدف اصلی را برای این اقدام برشمرده است.
جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای
ترامپ بارها تأکید کرده است که ایران «هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد». او مدعی شد حملات پیشین در ماه جون برنامۀ هستهای ایران را «نابود» کرده بود، اما تهران تلاش کرده آن را بازسازی کند.
در مقابل، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و جامعۀ اطلاعاتی آمریکا پیشتر ارزیابی کردهاند که ایران برنامۀ تسلیحات هستهای خود را در سال ۲۰۰۳ متوقف کرده است. تهران نیز همواره دستیابی به سلاح هستهای را رد کرده و گفته است بهعنوان عضو معاهدۀ منع گسترش سلاحهای هستهای، حق غنیسازی اورانیوم برای اهداف غیرنظامی را دارد. با این حال، کشورهای غربی سطح غنیسازی ایران را نگرانکننده توصیف کردهاند.
مهار برنامۀ موشکی ایران
ترامپ در سخنرانی سالانۀ خود در کنگره و همچنین در پیام روز شنبه، پیشرفتهای برنامۀ موشکی ایران را تهدیدی روبهافزایش دانست. او گفت تهران در حال توسعۀ موشکهای دوربردی است که میتوانند متحدان آمریکا در اروپا، نیروهای آمریکایی در خارج و حتی خاک ایالات متحده را هدف قرار دهند. جزئیات مستقلی برای پشتیبانی از این ادعا ارائه نشده است.
حذف تهدیدهای فوری علیه آمریکا و متحدانش
ترامپ هدف حملات را «دفاع از مردم آمریکا با حذف تهدیدهای فوری از سوی رژیم ایران» عنوان کرد. او به رویدادهایی چون اشغال سفارت آمریکا در تهران در سال ۱۹۷۹، حمله به مقر تفنگداران دریایی آمریکا در بیروت در سال ۱۹۸۳ و حملات گروههای همپیمان ایران علیه منافع آمریکا در منطقه اشاره کرد.
همچنین حمایت ایران از گروه حماس و حملۀ هفتم اکتبر ۲۰۲۳ علیه اسرائیل از دیگر مواردی بود که ترامپ به آن استناد کرد.
برخورد با سرکوب اعتراضها در ایران
ترامپ در سخنرانی اخیر خود مدعی شد جمهوری اسلامی دهها هزار معترض را در ماههای گذشته کشته است. این آمار بهطور مستقل تأیید نشده است. گروههای ناظر حقوق بشر و مقامهای ایرانی ارقام متفاوتی ارائه کردهاند.
دعوت به تغییر حکومت
رئیسجمهور آمریکا در پیام خود خطاب به «مردم ایران» گفت زمان آزادی آنان فرا رسیده و از آنان خواست حکومت را در دست بگیرند. او در عین حال هشدار داد حملات «دقیق و سنگین» ادامه خواهد یافت تا بهگفتۀ او «صلح در سراسر خاورمیانه و جهان» تأمین شود.
حملات اخیر و پاسخهای تلافیجویانۀ ایران، منطقه را وارد مرحلهای تازه و پرریسک از تنش کرده است؛ مرحلهای که پیامدهای آن برای ثبات خاورمیانه و روابط بینالملل همچنان نامشخص است.
