صبحهای کابل دیگر آن صبحهای تابستان نیست. هوا سرد شده است و شهر، پیش از آنکه بیدار شود، در دودی خاکستری فرو رفته است. از پنجره که نگاه میکنی، کوههای دور سفید شدهاند و در کوچه، نخستین بخاریها روشن شدهاند.
زمستان در کابل خبر نمیدهد، میآید. یک صبح میرسی و میبینی که دستهای کودکان در راه مکتب سرخ شدهاند و پیرمردی کنار جاده کیسهای زغال را با زحمت میکشد. قیمت زغال و چوب، پیش از سرما، بالا رفته است؛ و در خانههایی که بخاری ندارند، سرما از درز دیوارها میخزد و مینشیند.
شبها زود میآیند. برق که میرود، شهر در تاریکی فرو میرود؛ تاریکیای که در کابل دیگر خبر نیست، عادت است. در خانهها چراغهای دستی روشن میشوند و سایهها بر دیوار میرقصند. کسی شکایت نمیکند؛ شکایت، در این شهر، لوکس است.
اما کابل، حتی در سرما، زنده است. در بازار، دستفروشان هنوز ایستادهاند؛ با دستهایی که از سرما ترک خوردهاند، سیب و انار میفروشند. در کتابفروشیهای شهر نو، کسی کتابی ورق میزند؛ و در گوشهای، چای داغ بخار میکند و برای لحظهای دستها را گرم میکند.
زمستان کابل فصلِ صبر است. صبرِ مادری که برای فرزندش لباس گرم میدوزد، صبرِ کارگری که در سرما منتظر کار میایستد، صبرِ شهری که سالهاست یاد گرفته است با کم، زندگی کند. در این شهر، زمستان نه فصلِ تعطیلی، که فصلِ امتحان است.
و من، هر سال، در همین روزها، از خود میپرسم: این شهر، با این همه سرما و تاریکی و دود، چگونه هنوز نفس میکشد؟ شاید پاسخ در همان دستهای ترکخورده است؛ در همان چای داغ، در همان کتابی که ورق میخورد. کابل، در آستانهٔ زمستان، هنوز زنده است؛ و زنده بودن، در این شهر، خودِ مقاومت است.




