محمدایوب عظیمی در یادداشتی در فیسبوک، سنگ‌نوشتۀ گور شاهدخت بمبا صوفیا دلیپ سینگ، نوۀ رنجیت سینگ، را معرفی کرده است.
بر سنگ گور او، که در لاهور است، از جمله این دو بیت از حکایت بیست‌وهشتم باب اول «گلستان» سعدی نقش بسته است: «فرقِ شاهی و بندگی برخاست / چون قضایِ نبشته آمد پیش / گر کسی خاکِ مرده باز کند / ننماید توانگر و درویش».
بر بنیاد این یادداشت، بمبا صوفیا دختر کلان مهاراجه دلیپ سینگ و نوۀ مهاراجه رنجیت سینگ، «شیر پنجاب»، بود؛ در ۲۹ سپتامبر ۱۸۶۹ در لندن زاده شد و در ۱۰ مارچ ۱۹۵۷ در لاهور درگذشت. پدرش دلیپ سینگ پنج‌ساله بر تخت فرمانروایی نشست، یازده‌ساله در جنگ دوم سیک‌ها با بریتانیا اسیر شد و چند سال بعد به لندن تبعید گردید. مادر بمبا صوفیا، بمبا مولر، دختر یک مبلغ آلمانی و مادری حبشی بود که در قاهرۀ مصر زاده شده بود.
عظیمی می‌نویسد بمبا صوفیا پس از ایجاد پاکستان به لاهور برگشت و گنجینۀ بزرگی از اسناد و نقاشی‌های دورۀ سلطنت سیک‌ها را با خود آورد؛ اسنادی که بیشترشان به زبان فارسی، زبان رسمی دربار سیک‌ها، نوشته شده بود. او شخصی به نام پیر کریم‌بخش را — که افزون بر پنجابی و اردو، بر فارسی، انگلیسی و عربی نیز مسلط بود — به کار گماشت و اسناد مهم در مجموعه‌ای بزرگ گرد آمد که اکنون در قلعۀ لاهور نگهداری و در موزیم لاهور، در گالری سیک، به نمایش گذاشته شده است. سنگ‌نوشتۀ گور او را نیز همان پیر کریم‌بخش به‌گونۀ یادبود تهیه و ترتیب داده است.
در پایان یادداشت آمده است که پیکر بمبا صوفیا در لاهور به خاک سپرده شد، هرچند در آیین سیک پیکر مرده سوزانده می‌شود و دفن تنها در حالات خاص روا دانسته می‌شود.
منبع: یادداشت محمدایوب عظیمی در فیسبوک، ۱۴ میزان ۱۴۰۵ هجری خورشیدی (۶ اکتبر ۲۰۲۶).
