محمدایوب عظیمی در یادداشتی در فیسبوک، نکته‌ای کمتر شنیده‌شده از سفرنامۀ سفر دور دنیای شاه امان‌الله را نقل کرده است: گزارشی از روزنامۀ مصری «الاهرام» که بر پایۀ آن، غازی مصطفی کمال پاشا، بنیان‌گذار جمهوری ترکیه، قصد ازدواج با یکی از خواهران شاه امان‌الله را داشته است.
سفر شاه امان‌الله به کشورهای هند، یمن، مصر، ایتالیا، فرانسه، بلجیم، انگلستان، جرمنی، پولند، روسیۀ شوروی، ترکیه و ایران، در سه مجلد به زبان اردو با عنوان «سفرنامه شاه افغانستان» تدوین شده است؛ تدوین‌کنندۀ آن مولانا زاهدالقادری، عضو انجمن آسیایی شاهی لندن، است. به گفتۀ عظیمی، این کتاب نکته‌هایی دارد که مرحوم عزیزالدین وکیلی پوپلزایی در کتاب «سفرهای غازی امان‌الله شاه به دوازده کشور آسیا و اروپا» از آن‌ها یادی نکرده است؛ از جمله همین گزارش پیشنهاد ازدواج آتاترک که در برگۀ ۲۵ جلد دوم سفرنامه، از قول خبرنگار «اخبار الاهرام» مصر در انقره، آمده است.
خبرنگار الاهرام نوشته بود که غازی مصطفی کمال پاشا قصد ازدواج با خواهر اعلیحضرت شاه امان‌الله خان را دارد و در این باره گمانه‌زنی‌هایی نیز وجود داشته است؛ و روشنفکران ترک و افغان از این پیشنهاد ابراز خوشحالی کرده‌اند. او همشیرۀ شاه را زنی بسیار روشنفکر و تحصیل‌کرده با چهره‌ای جذاب، هوش و بصیرت و توانایی سخن‌گفتن روان توصیف کرده و آرزو برده بود که این وصلت دیر یا زود به ثمر برسد و روابط افغانستان و ترکیه بیشتر شود.
عظیمی یادآور می‌شود که سفرنامه روشن نکرده است این پیشنهاد به کدام‌یک از خواهران شاه بوده — شاه امان‌الله بیش از سی خواهر داشت که از چندین مادر به دنیا آمده بودند — و دلیل به ثمر نرسیدن آن نیز در کتاب نیامده است. او می‌افزاید که در دوران سفر شاه امان‌الله، مصطفی کمال پاشا از همسرش جدا شده بود.
نمونه‌ای از متن سفرنامه
«خبرنگار اخبار الاهرام مصر، متعینۀ انگوره (انقره) اظهار می‌کند که غازی مصطفی کمال پاشا قصد ازدواج با خواهر اعلیحضرت شاه امان‌الله خان را دارد و در این مورد گمانه‌زنی‌هایی نیز وجود داشته است. روشنفکران ترک و افغان از این پیشنهاد ابراز خوشحالی کرده‌اند.»
منبع: یادداشت محمدایوب عظیمی در فیسبوک؛ مأخذ او «سفرنامه شاه افغانستان» (به زبان اردو)، تدوین مولانا زاهدالقادری، جلد دوم، برگۀ ۲۵.
