عبدالحافظ منصور، روزنامهنگار و سیاستمدار (زادۀ ۱۹۶۳ در پنجشیر، رئیس پیشین رادیو و تلویزیون ملی و نامزد انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۰۴)، در یادداشتی با عنوان «دری یا پارسی؟» مینویسد این کشمکش را نباید در کتابهای ادبیات و تاریخ جست؛ مسئله «بهصورت خالص سیاسی است و حل آن اقتدار میطلبد».
او میان «اقتدار» و «قدرت» فرق میگذارد: در اقتدار، تصمیمگیرنده به خویشتن باور دارد و از همینرو فرهنگ و زبان و مذهب ارزش مییابند؛ اما در قدرتِ بیاقتدار، شخص و گروه مجری دستور دیگراناند و خشنودی تصمیمگیرندگان بیرونی اولویت میشود و هویت و فرهنگ مجریان غایب میگردد. منصور مینویسد هرگاه سخن از دری یا پارسی میشنود، هم گذشته را «سخت تاریک و ناامیدکننده» میبیند و هم آینده را در هالهای از ابهام.
دربارۀ گذشته، از بیستوپنج سال اخیر سخن میگوید که خود شاهدش بوده است: به گفتۀ او هیچیک از سران آن سالها درکی از هویت و مسئلۀ فرهنگ نداشتند؛ کشمکشها بر سر مأموریت یک بندر، سفارت یک کشور و فرماندهی یک حوزه بود، اما هرگز یک حرف صریح و یک موضع قاطع در مسئلۀ هویت دیده نشد. معترضان را با لقبهایی چون «افراطی»، «متعصب» و «سیاستنشناس» نواختند و در لویهجرگه به دستگاههای امنیتی و دفاعی دستور داده شد اصلاحطلبان را سرکوب کنند؛ و جوانان در میدانهای انتخاباتی «بمثابهٔ عروسکهای بیاختیار در خدمت صاحبان زور و زر» قرار گرفتند و شعارهایشان را از یاد بردند.
و دربارۀ آینده نیز امید چندانی ندارد: در فرجام، تصمیم را سیاستمداران میگیرند و روشن نیست به نمایندگی از این جناح چه کسانی در آن کارزار حضور مییابند؛ اگر از قماش دیروزیان باشند «گلیم قضیه جمع است» و اگر چهرههای تازه بیایند، با کدام تضمین و چه امکاناتی — در حالی که جوانان بیش از همه متشتت و گرفتار مسائل روزمرهاند.
یادداشت منصور پرسش نام زبان را از میدان زبانشناسی بیرون میبرد و در میدان سیاست مینشاند. نکتۀ قابل تأملش این است که پاسخ تاریخی، هر قدر روشن باشد، تا وقتی پشتوانۀ اقتدار سیاسی نداشته باشد سرنوشت نام را تعیین نمیکند؛ و بدبینی همزمان به رهبری گذشته و نمایندگی آینده، ستون اصلی این نوشته است.
منبع: حافظ منصور




