محمدناصر ساجدی، نویسنده و پژوهشگر، بخشی از «تاریخ بیهقی» را منتشر کرده است؛ بخشی که بر دار کردن حسنک وزیر را روایت میکند و از مشهورترین صفحههای نثر فارسی به شمار میرود.
ابوالحسن حسنک، وزیر سلطان محمود غزنوی در سالهای پایانی عمر او و از بزرگان دربار غزنه بود. پس از مرگ محمود و در آغاز سلطنت مسعود، حسنک به اتهام قرمطیگری و با دسیسۀ رقیبان دربار گرفتار شد و در سال ۴۲۲ هجری در بلخ بر دارش کردند.
ابوالفضل بیهقی، دبیر دربار غزنه، که رویدادهای روزگار مسعود را در «تاریخ بیهقی» با جزئیاتی کمنظیر ثبت کرده است، صحنۀ اعدام او را چنین روایت میکند:
«حسنک را سوی دار بردند و بجایگاه رسانیدند، بر مرکبی که هرگز ننشسته بود، بنشاندند و جلّادش استوار ببست و رسنها فرود آورد. و آواز دادند که سنگ دهید، هیچ کس دست بسنگ نمیکرد و همه زار زار میگریستند خاصّه نشابوریان. پس مشتی رند را سیم دادند که سنگ زنند.»
در این چند سطر، بیهقی تنها یک اعدام را گزارش نمیکند؛ رفتار مردم را نیز ثبت میکند: جمعیتی که از سنگ زدن به وزیر پیشین خود سر باز میزند و میگرید، تا آنجا که مأموران ناچار میشوند مشتی رند را با پول به سنگ زدن وادارند. همین جزئیات است که روایت بیهقی را، پس از نزدیک به هزار سال، هنوز زنده نگه داشته است.
منبع: محمدناصر ساجدی




