پژوهشگران انستیتوتهای گلدستون در سانفرانسیسکو دریافتهاند که سد خونی مغز، شبکهی رگهایی که مغز را از گردش خون جدا میکند، برخلاف باور یکصدساله دیواری ساده نیست، بلکه پالایهای هوشمند است که پروتینهای سودمند بدن را برمیگزیند و به حجرههای درست مغز میرساند؛ کشفی که میتواند راه تازهای برای درمان بیماری آلزایمر بگشاید.
در این پژوهش که در مجلهی «سل» نشر شده است، دانشمندان با روش شیمیایی برچسبگذاری پروتینها ۸۶۱ پروتین خون موشها را دنبال کردند و دریافتند که تنها ۹۲ پروتین اجازهی گذشتن از این سد را مییابد و هر یک به گونهی مشخصی از حجرههای مغز رهنمایی میشود. بیشتر این پروتینها در بخشهای دور بدن ساخته میشوند؛ برای نمونه، پروتین اپولیپوپروتین A1 که در جگر ساخته میشود، برای سالم نگهداشتن پیوندهای میان نورونها به مغز سفر میکند.
در موشهایی که نمونهی بیماری آلزایمر را داشتند، پژوهشگران دریافتند که این سد پیش از آنکه از هم بپاشد و مواد زیانبار را به مغز راه دهد، نخست رساندن پروتینهای محافظ مانند اپولیپوپروتین A1 را متوقف میکند و در نتیجه پیوندهای عصبی سست میشود و نشانههای نخستین بیماری پدیدار میگردد. در موشهایی که جگرشان این پروتین را بیشتر تولید میکرد، پروتین بیشتری به مغز رسید و نشانههای آلزایمر کمتر دیده شد.
اندرو یانگ، رهبر این پژوهش، میگوید بیماری آلزایمر شاید بهکلی در درون مغز آغاز نشود، بلکه هنگامی آغاز شود که «خط تأمین» مغز از بدن بریده شود و اگر این دید درست باشد، میتوان با این بیماری از بیرون مغز، با بازگرداندن آنچه مغز از دست داده است، مبارزه کرد. به گفتهی او، تیمش اکنون نقشهی پروتینهایی را که مغز از بدن نیاز دارد و نظام رساندن آنها را در دست دارد و میخواهد این نقشه را به درمانهای تازه بدل کند.




