جمعه 22 عقرب 1405
بازارهای جهانیGlobal Markets
طلا … USD/oz Gold … USD/oz نقره … USD/oz Silver … USD/oz مس … USD/lb* Copper … USD/lb* پلاتین … USD/oz Platinum … USD/oz پالادیوم … USD/oz Palladium … USD/oz

مقاله‌ی ۱۹۶۰ مجله‌ی ساینس، فردا را «روز قیامت» جمعیت جهان خوانده بود

۶۶ سال پیش سه پژوهشگر در مجله‌ی ساینس محاسبه کردند که اگر رشد جمعیت مانند دو هزار سال گذشته ادامه یابد، در جمعه ۱۳ نومبر ۲۰۲۶ به بی‌نهایت می‌رسد؛ تاریخی که فردا از راه می‌رسد، اما جمعیت واقعی جهان با آن فرمول فاصله‌ی بسیار دارد.

هاینتس فون فورستر، نویسنده‌ی مقاله‌ی «روز قیامت» در مجله‌ی ساینس
Photo: Wikimedia Commons

فردا، جمعه ۱۳ نومبر ۲۰۲۶، تاریخی است که ۶۶ سال پیش در عنوان یک مقاله‌ی علمی در مجله‌ی «ساینس» به نام «روز قیامت» ثبت شده بود؛ تاریخی که بر بنیاد محاسبه‌ی سه پژوهشگر دانشگاه ایلینوی، جمعیت جهان در آن به بی‌نهایت می‌رسید.

هاینتس فون فورستر، پاتریشا مورا و لاورنس آمیوت در ۴ نومبر ۱۹۶۰، بیست‌وچهار برآورد از جمعیت جهان، از زمان عیسی مسیح تا پایان دهه‌ی ۱۹۵۰، را در یک منحنی گنجاندند؛ منحنی‌ای که به‌جای هموار شدن، به سوی بی‌نهایت می‌رفت و نقطه‌ی پایانش سال ۲۰۲۶٫۸۷، با خطای پنج‌ونیم سال، برآورد شد. آنان هشدار داده بودند که نوادگان انسان از گرسنگی نه، بلکه از فشردگی و ازدحام خواهند مرد.

اما رشد جمعیت از همان دهه راه خود را جدا کرد: نرخ رشد در ۱۹۶۳ به اوج ۲٫۲۸ درصد رسید و پس از آن پیوسته پایین آمد. امروز جمعیت جهان حدود ۸٫۲ میلیارد تن است، در حالی که فرمول سال ۱۹۶۰ برای امروز بیش از ۲۰۰ میلیارد را نشان می‌داد. بر بنیاد پیش‌بینی سازمان ملل، جمعیت جهان در میانه‌ی دهه‌ی ۲۰۸۰ به اوج حدود ۱۰٫۳ میلیارد می‌رسد و سپس کاهش می‌یابد.

خود فون فورستر نیز به معنای واقعی این تاریخ باور نداشت و ۱۳ نومبر، روز تولدش، را با نگاهی طنزآمیز در عنوان مقاله گنجانده بود. این مقاله امروز بیش از آن‌که پیش‌بینی باشد، نمونه‌ای مشهور از خطای امتداد دادن یک روندِ بدون تغییر در علم جمعیت‌شناسی دانسته می‌شود.

این خبر را شریک کنید