بنیاد نیکمحمد معلم قسمت ششم سلسلهنوشتههای «تاریخ جهاد بادغیس» را منتشر کرده است. این قسمت به فعالیتها و عملیاتهای مجاهدین ولایت بادغیس زیر فرماندهی نیکمحمد «معلم» در سالهای نخست جهاد میپردازد؛ از سازماندهی دوبارۀ تشکیلات در بند شرم تا نبردهای کوتل سبزک و بستهشدن شاهراههای تدارکاتی رژیم کمونیستی.
پس از آنکه مجاهدین از قلعهنو عقب نشستند و مرکز ولایت به دست نیروهای رژیم افتاد، معلم که در کوچهزرد، در خانۀ حاجی مولوی عبدالاحد، پناه گرفته بود، شبهای سرد زمستان همراه یارانش به روستاهای اطراف سر میزد تا از زندهماندن یا کشتهشدن همسنگرانش در حملۀ نهم حمل ۱۳۵۸ آگاه شود. پس از حدود یک ماه، مجاهدین در بند شرم گرد آمدند و تشکیلات از نو ساخته شد: نیکمحمد معلم فرمانده عمومی جهاد و مولوی سعدی بهبودی امیر جهاد برگزیده شدند. بنیاد در این بخش از کمکهای حاجی یاورخان حسنباقی و مردم محل نیز یاد میکند که در سرمای استخوانسوز بند شرم، آذوقه و پشتیبانی مجاهدین را فراهم میکردند.
نخستین عملیات تشکیلات تازه، حمله به پوستههای نظامی کوتل سبزک در زمستان ۱۳۵۸ بود. مجاهدین گرد پوستهها را گرفتند و به سربازان پیشنهاد تسلیم دادند؛ همۀ افراد پوستهها تسلیم شدند و رویداد بدون تلفات از هر دو سو پایان یافت. اما پاسخ رژیم، به روایت بنیاد، تیرباران ۱۸ تن از بزرگان و مردم بادغیس در همان کوتل بود؛ در میان آنان وکیل نبیجان، از بزرگان بادغیس، وکیل عبدالباقیخان از لامان و آقا سید ظاهرشاه بودند. بنیاد مینویسد آنان در اصل ۱۹ تن بودند و یک تن، زخمی و در میان کشتهها، از چشم مأموران پنهان ماند و زنده ماند.
در اواخر زمستان ۱۳۵۸، کاروان بزرگ تدارکاتی رژیم که از هرات بهسوی بادغیس میآمد، در کوتل سبزک با حمله روبهرو شد؛ نبرد دو روز ادامه یافت و کاروان با تجهیزاتش از میان رفت. در اواخر بهار ۱۳۵۹ نیز در بند سبزک کاروان بزرگ دیگری نابود شد؛ اما آنچه این نبرد را در روایت بنیاد برجسته میکند، سرنوشت اسیران است: حدود ۹۰ سرباز و صاحبمنصب، به شمول جگرن نوراحمد، قوماندان کندک، اسیر شدند و معلم همۀ آنان را بدون هیچ امتیازی آزاد کرد و برایشان مکتوبی نوشت تا در راه بازگشت هیچ قرارگاه مجاهدین مزاحمشان نشود. او به اسیران گفت دشمنیاش با سربازان نیست، با کسانی است که سیاست نابودی این سرزمین را پیش میبرند، و آنان را میان ماندن در صف جهاد و بازگشتن به خانه آزاد گذاشت.
بنیاد روایت خود نوراحمد را نیز آورده است که سالها بعد، در ۱۳۷۱ و پس از پیروزی مجاهدین، در فرقۀ هرات بازگفته است: چون به خانه رسید، خانوادهاش برایش مراسم فاتحه گرفته بودند، چون گمان میکردند کشته شده است؛ و ادارهٔ خاد پس از بازگشت، او را بازداشت و زندانی کرد. این روایت، که راویاش فرماندۀ طرف مقابل است، در نوشتۀ بنیاد سند رفتار معلم با اسیران شمرده شده است.
قسمت ششم سپس از همکاری برادرانه با حاجی وزیرخان حقجو، فرمانده ولسوالی کروخ، یاد میکند و به نبرد تابستان ۱۳۵۹ در کوتل خاکی و کافر نمبر میرسد که در آن ۱۸ عراده تانک آتش گرفت، صدها میل سلاح به دست مجاهدین افتاد و چهار افسر بلندرتبۀ روسی کشته شدند. از آغاز سال ۱۳۶۰، هر دو شاهراه تدارکاتی رژیم در بادغیس — کوتل سبزک و مسیر تورغندی بهسوی کشک — با دشواری جدی روبهرو شد و در عملیات بزرگ سال ۱۳۶۵ در درۀ لامان، از کاروانی که بنیاد شمار وسایطش را حدود ۲۰۰ عراده مینویسد، تنها چند تانک به قلعهنو رسید و حدود ۲۵۰ محموله به دست مجاهدین افتاد.
این سلسلهنوشتهها تاریخ جهاد بادغیس را از نگاه خود مجاهدین آن ولایت ثبت میکند و بنیاد در پایان این قسمت یادآور میشود که بازگویی کامل آن تاریخ، به گردآوری خاطرات شاهدان و اسناد پراکنده نیاز دارد. قسمتهای بعدی این سلسله ادامه دارد.




