اسفره در درۀ فرغانه از کهنترین نواحی فارسیزبان آسیای میانه است و در روزگار روسیهٔ تزاری، «ولاست» اسفره از توابع استان فرغانه به شمار میرفت. عبدالله رهنما، پژوهشگر تاجیک، سندی رسمی از سال ۱۹۱۳ را منتشر کرده است که ترکیب اداری این ناحیه و نام رئیسان جماعتهایش را نشان میدهد.
به نوشتۀ او، ولاست اسفره در سال ۱۹۱۳ از پنج جماعت دهات ساخته میشد: لکّان، چورکوه، چیلغازی، خانآباد و واروخ. سند که از سوی حکومت نظامی روسیهٔ تزاری ترتیب یافته است، نام کامل هر رئیس و ماه و سال انتخاب او را ثبت کرده است: عبدالقیوم محمدوف رئیس جماعت لکّان، سنّتالله شاهنعمتوف رئیس جماعت چورکوه، میرزامخدوم سعیدمخدوموف سرپرست و نامزد ریاست جماعت چیلغازی، ایشانخواجه اورونخواجهیف رئیس جماعت خانآباد و موسیخواجه پرتاوخواجهیف رئیس جماعت واروخ. رهنما یادآور میشود که پسوند «ـوف» در نامهای خانوادگی این کسان، شیوۀ نامنویسی اداری روسی آن روزگار است و امید میبرد مردم اسفره نام نیاکان خود را در این سند رسمی بیابند؛ شرح و مأخذ سند در نشر رسمی آن خواهد آمد.
این سند، هرچند تصویرش اندکی تار مانده است، برای تاریخ محلی درۀ فرغانه و تبارشناسی خانوادههای اسفره منبعی دستاول است؛ و نکتهای در آن چشمگیر است: واروخ — همان برونبوم نامآشنای امروز — از همان سال ۱۹۱۳ یکی از پنج جماعت اسفره شمرده میشده است.
منبع: عبدالله رهنما




