ضیا آریانژاد، سیاست‌مدار افغانستان و نمایندۀ مردم سمنگان در مجلس نمایندگان (ولسی جرگه) در واپسین دورۀ پارلمان پیش از سقوط نظام جمهوری، از چهره‌های شناخته‌شدۀ عرصۀ سیاست و فرهنگ کشور است. نام او در سال‌های اخیر بیش از هر چیز با سه نشان همراه بوده است: سخن صریح و بی‌پروا، دفاع از زبان فارسی، و پاسداری از هویت و کرامت تاجیکان. در روزگاری که بسیاری از چهره‌های سیاسی سکوت یا کناره‌گیری را برگزیدند، آریانژاد ماند و سخن گفت.
او در خانۀ ملت، نمایندۀ سمنگان بود؛ ولایتی کهن در شمال افغانستان که مردمانش از پاسداران دیرینۀ زبان و فرهنگ فارسی‌اند. اما آنچه نام آریانژاد را از تالار پارلمان به صفحۀ نخست خبرها برد، در روزهای تلخ سنبلۀ ۱۴۰۰ رخ داد: هنگامی که پنجشیر، واپسین سنگر مقاومت، زیر بمباران بود، او از نخستین سیاست‌مدارانی بود که آشکارا و بی‌پرده اعلام کرد که این حملات کار پاکستان است. او در صفحۀ فیسبوکش نوشت: «پنجشیر توسط پهپادهای نیروهای هوایی پاکستان با استفاده از بمب‌های هوشمند بمباران شد» و این کار را دخالت آشکار در امور افغانستان خواند. این سخن که خبرگزاری‌های داخلی و خارجی آن را گسترده بازتاب دادند، در روزهایی گفته شد که گفتنش شجاعت می‌خواست.
پس از سقوط جمهوریت نیز آریانژاد از صحنه کنار نرفت. او در این سال‌ها در برنامه‌های خبری و تحلیلی حضور یافته و در نوشته‌ها و سخنرانی‌هایش، پیوسته از حقوق مردم، از جایگاه زبان فارسی و از هویت تاجیکان سخن گفته است؛ مواضعی روشن و گاه بحث‌برانگیز که هواداران فراوانی برای او ساخته و نامش را به یکی از پرگفت‌وگوترین صداهای این خط بدل کرده است. برای دوستداران این راه، او سیاستمداری نیست که با باد بچرخد؛ بر آنچه باور دارد می‌ایستد.
پیوند آریانژاد با جهان فارسی‌زبانان از مرزهای افغانستان فراتر می‌رود. در سپتامبر ۲۰۲۶ (شهریور ۱۴۰۵)، او در جشن‌های استقلال تاجیکستان در دوشنبه سخنرانی کرد و ملت تاجیک را در سراسر جهان ملتی بافرهنگ، متمدن، سخت‌کوش و خلاق خواند و برای پیشرفتش در راه دانش، علم و تمدن آرزوی پیشرفت روزافزون کرد. این حضور، تصویری روشن از نگاه اوست: ملت‌های فارسی‌زبان را یک خانوادۀ فرهنگی می‌داند که پیوندشان را زبان و تاریخ مشترک استوارتر از مرزهای سیاسی ساخته است.
«حضور در خط ملی تاجیک» شاید دقیق‌ترین توصیف کارنامۀ او باشد: حضوری پیوسته، پرهزینه و بی‌تظاهر در خطی که زبان فارسی و کرامت تاجیکان را پاس می‌دارد. ضیا آریانژاد از آن چهره‌هاست که تاریخ معاصر افغانستان، نامش را نه با کرسی و مقام، که با صراحت سخن و وفاداری به این خط به یاد خواهد آورد.
