سلسلۀ «هنرمندان بامرام»
دکتر احمد ناصر سرمست را باید از اثرگذارترین چهره‌های موسیقی افغانستان در سدۀ اخیر دانست؛ موسیقی‌شناس و آموزگاری که در روزگاری که موسیقی در کشورش ممنوع و خاموش شده بود، از آن سوی جهان برگشت تا آن را دوباره بر سر پا کند.
او فرزند استاد سلیم سرمست، آهنگساز و رهبر ارکستر نامور افغانستان، است و در خانۀ موسیقی بزرگ شد؛ همان استاد سلیم سرمستی که از آموزگاران استاد وحید قاسمی در موسیقی غربی بود. ناصر سرمست در ۱۹۸۱ از لیسۀ مسلکی موسیقی فارغ شد، در کنسرواتوار دولتی مسکو موسیقی‌شناسی خواند و در ۱۹۹۳ کارشناسی ارشد گرفت، و در ۲۰۰۵ از دانشگاه موناش آسترالیا دکترا گرفت — نخستین شهروند افغانستان که به دکترای موسیقی رسید. پژوهش‌های چندین‌ساله‌اش در تاریخ موسیقی افغانستان در کتاب «بررسی تاریخ موسیقی در افغانستان» به چاپ رسیده است.
در ۲۰۰۸ به کابل برگشت و در ۲۰ جون ۲۰۱۰ انستیتوت ملی موسیقی افغانستان را بنیاد گذاشت؛ مکتبی که در آن پسر و دختر شانه‌به‌شانه می‌آموزند، نیمی از شاگردانش کودکان یتیم و خیابانی‌اند و موسیقی افغانستان و موسیقی کلاسیک غربی در کنار هم آموزش داده می‌شود. ارکستر جوانان افغانستان و «زهره»، نخستین ارکستر تمام‌دخترانۀ افغانستان، از همین انستیتوت برخاستند و بر صحنه‌های بزرگی چون کارنگی هال و مرکز کندی به اجرا پرداختند.
در دسمبر ۲۰۱۴، در حملۀ انتحاری طا‌لبـ‌ـان به کنسرت شاگردانش در کابل، سخت زخمی شد و شنوایی هر دو گوشش را از دست داد؛ پس از آن‌که در آسترالیا یازده پارۀ ترکش از پشت سرش بیرون کشیده شد، بخشی از شنوایی یک گوشش برگشت — و خود او نیز به انستیتوت برگشت و کارش را از سر گرفت.
در ۲۰۱۸ جایزۀ موسیقی پولار — که آن را نوبل موسیقی می‌خوانند — به او و انستیتوتش داده شد و در ۲۰۲۲ دانشگاه جولیارد دکترای افتخاری به او اعطا کرد. چون طا‌لبـ‌ـان در ۲۰۲۱ کابل را گرفتند و انستیتوت را بستند، او ۲۷۳ تن از شاگردان و استادان و خانواده‌های انستیتوت را از کشور بیرون کرد و مکتبش را در پرتگال از نو بر پا داشت؛ جایی که کودکان افغانستان هنوز هم در آن موسیقی می‌آموزند.
سرمست نشان داد که موسیقی را با انفجار و تهدید نمی‌توان کشت؛ تا وقتی آموزگاری چون او ایستاده است، صدای افغانستان خاموش نمی‌شود.
