علامت: سوریه

احمد الشرع، حاکم کنونی سوریه، روز یکشنبه وارد عربستان سعودی شد تا اولین سفر بین‌المللی خود را پس از برکناری بشار اسد انجام دهد.

این سفر که با همراهی وزیر خارجه‌ی دولت موقت سوریه، اسعد الشیبانی، صورت گرفت، با استقبال مقامات سعودی از هواپیما آغاز شد و توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد.

تصاویر پخش شده از تلویزیون دولتی عربستان، «الاخباریه»، نشان داد که الشرع و همراهانش با استقبال رسمی از هواپیما پیاده شدند.

رسانه‌ها گزارش داده‌اند که الشرع قرار است با ولی‌عهد سعودی، محمد بن سلمان، دیدار کند، اما زمان دقیق این ملاقات هنوز اعلام نشده‌است.

خبرگزاری رسمی سوریه، سانا، نیز اعلام کرد که این دو مقام سوری قرار است در ریاض با ولی‌عهد سعودی دیدار کنند، اما جزئیات بیشتری از این ملاقات منتشر نکرد.

این سفر اولین سفر رسمی احمد الشرع به خارج از کشور پس از برکناری بشار اسد در دسامبر گذشته است. الشرع که رهبری سقوط اسد را بر عهده داشت، روز چهارشنبه به عنوان رئیس‌جمهوری موقت سوریه منصوب شد.

وی در مصاحبه‌ای با شبکه سعودی «العربیه» در پایان دسامبر اعلام کرده بود که عربستان سعودی قطعاً نقش مهمی در آینده سوریه ایفا خواهد کرد و این کشور فرصت‌های بزرگی برای سرمایه‌گذاری در سوریه دارد.

الشرع همچنین در این مصاحبه به این نکته اشاره کرد که در عربستان سعودی به دنیا آمده و پدرش در این کشور مشغول به کار بوده است. به همین دلیل، او هفت سال اول زندگی خود را در عربستان گذرانده است.

سوریه اکنون برای بازسازی کشور جنگ‌زده خود و احیای اقتصاد آسیب‌دیده‌اش به کشورهای حوزه خلیج فارس، به ویژه عربستان سعودی، چشم دوخته است. سرمایه‌گذاری‌های خارجی می‌تواند بخش بزرگی از هزینه‌های بازسازی سوریه را تأمین کند و به احیای زیرساخت‌های تخریب‌شده کمک کند.

این سفر و دیدارهای دیپلماتیک آن می‌تواند گامی مهم در مسیر عادی‌سازی روابط سوریه با کشورهای عربی و تأمین حمایت‌های اقتصادی از سوی این کشورها باشد.

احمد الشرع، حاکم سوریه، از روسیه خواسته است که بشار اسد، رئیس‌جمهور پیشین سوریه، و همراهان نزدیک او را تحویل دهد. یک منبع سوری که با مذاکرات روسیه آشنا است، روز چهارشنبه به خبرگزاری رویترز گفت که این درخواست در جریان گفت‌وگوهای احمد الشرع با میخائیل بوگدانوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، مطرح شده است.

بشار اسد که از متحدان کلیدی روسیه در خاورمیانه محسوب می‌شد، سال گذشته پس از برکناری از قدرت و پایان پنج دهه حکومت خانواده اسد، به مسکو پناهنده شد.

در همین حال، یک هیأت عالی‌رتبه روسیه که به سوریه سفر کرده است، حمایت خود از حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور پس از سقوط بشار اسد را اعلام کرد. وزارت امور خارجه روسیه روز چهارشنبه این موضوع را تأیید کرد.

این هیأت تحت رهبری بوگدانوف، که همچنین نماینده ویژه ولادیمیر پوتین در امور خاورمیانه و آفریقا است، با احمد الشرع دیدار کرده است.

وزارت خارجه روسیه در بیانیه‌ای اعلام کرد: “طرف روسی حمایت قاطع خود را از وحدت، تمامیت ارضی و حاکمیت جمهوری عربی سوریه تأکید کرد.”

این دیدار در زمانی حساس در روابط روسیه و سوریه انجام شد و سخنگوی کرملین، دیمیتری پسکوف، آن را “سفری مهم” دانست.

پسکوف به خبرنگاران گفت: “ضروری است که یک گفت‌وگوی دائم با مقامات سوریه برقرار کرده و این مسیر را ادامه دهیم.”

در خصوص پایگاه‌های نظامی روسیه در سوریه، روسیه اعلام کرده که این موضوع نیاز به مذاکرات بیشتری دارد.

میخائیل بوگدانوف به خبرنگاران گفت: “تا کنون هیچ تغییری در این زمینه ایجاد نشده است. این موضوع نیاز به مشاوره‌های اضافی دارد. ما توافق کردیم که مشاوره‌های عمیق‌تری در خصوص هر حوزه از همکاری‌های خود ادامه دهیم.”

بوگدانوف همچنین تأکید کرد که روسیه بر لزوم حل مسائل سوریه از طریق “گفت‌وگوی سیاسی فراگیر” تأکید دارد.

او افزود که روسیه از دیدار وزیر امور خارجه سوریه، اسعد حسن الشیبانی، از مسکو استقبال خواهد کرد.

این سفر در حالی انجام شد که اتحادیه اروپا روز گذشته اعلام کرد که رفع تحریم‌ها علیه سوریه مشروط به خروج نیروهای نظامی خارجی از خاک این کشور است و از مقامات سوری خواسته شد که از روسیه بخواهند تا پایگاه‌های نظامی خود در حمیمیم و طرطوس را تخلیه کند.

مقامات جدید سوریه هنوز روابط خود با مسکو را قطع نکرده‌اند و درخواست خروج کامل نیروهای نظامی روسیه از سوریه را مطرح نکرده‌اند. با این حال، ماه جاری گزارشی از روزنامه “الوطن” منتشر شد که حاکی از لغو قرارداد با یک شرکت روسی برای مدیریت بندر طرطوس بود.

پایگاه دریایی روسیه در طرطوس و پایگاه هوایی آن در حمیمیم، هر دو در ساحل مدیترانه‌ای سوریه قرار دارند و تنها پایگاه‌های نظامی روسیه خارج از اتحادیه شوروی سابق محسوب می‌شوند.

دیپلمات‌های روسیه امروز، سه‌شنبه ۲۸ جنوری برای اولین بار از زمان سقوط بشار اسد، رئیس‌جمهوری برافتاده‌ی سوریه در دسمبر ۲۰۲۴، وارد این کشور شدند.

روسیه که در گذشته متحد اصلی رژیم اسد بود، دو پایگاه نظامی در سوریه دارد و این بازدید نشان‌دهنده تلاش مسکو برای حفظ نفوذ مسکو در منطقه و احیای روابط با حاکمیت جدید سوریه دانسته شده‌است.

به گزارش خبرگزاری دولتی روسیه، «ریا نووستی»، هیات روسی شامل میخائیل بوگدانوف، معاون وزیر امور خارجه، و الکساندر لاورنتیف، فرستاده ویژه روسیه به سوریه، است. شبکه دولتی روسیه «آرتی» و روزنامه نیمه‌رسمی سوری «الوطن» نیز گزارش دادند که این هیات با احمد الشرع، حاکم جدید سوریه دیدار خواهد کرد.

الشرع که رهبر گروه اسلام‌گرای هیات تحریر الشام است که توسط روسیه به عنوان یک «سازمان هراس‌افگن» شناخته می‌شود، با این حال، وی در مصاحبه‌ای با شبکه العربیه عربستان سعودی در دسامبر گذشته، بر روابط استراتژیک قوی بین مسکو و دمشق تاکید کرد. وی گفت: «تمام تسلیحات سوریه منشأ روسی دارند و بسیاری از نیروگاه‌ها توسط متخصصان روسی مدیریت می‌شوند… ما نمی‌خواهیم روسیه سوریه را ترک کند، همان‌طور که برخی آرزو می‌کنند.»

در دسامبر گذشته، وزیر امور خارجه اوکراین، آندری سیبیگا، از سوریه بازدید کرد و از رهبران جدید این کشور خواست تا نیروهای روسیه را اخراج کنند. وی استدلال کرد که چنین اقدامی به «ثبات» در خاورمیانه کمک خواهد کرد. از سوی دیگر، روز دوشنبه، وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا موافقت کردند که پس از بازدید هیات‌های اتحادیه اروپا، آلمان و فرانسه از دمشق، تحریم‌های علیه سوریه را کاهش دهند.

روسیه در سال ۲۰۱۵ به حمایت از رژیم اسد وارد جنگ داخلی ۱۳ ساله سوریه شد و قدرت هوایی آن نقش کلیدی در تغییر روند جنگ داشت. پس از سقوط اسد در دسامبر ۲۰۲۴، وی به همراه خانواده‌اش به مسکو فرار کرد. روسیه تلاش می‌کند تا پایگاه دریایی خود در شهر طرطوس و پایگاه هوایی خود در حمایم، که نزدیک سواحل مدیترانه است، را حفظ کند.

بازدید اخیر دیپلمات‌های روسیه از سوریه نشان‌دهنده تلاش مسکو برای حفظ نفوذ خود در این کشور و تقویت روابط با رهبران جدید است. با این حال، چالش‌های زیادی از جمله فشارهای بین‌المللی و تغییرات استراتژیک در منطقه، پیش روی روسیه قرار دارد.

محمد ابازید، وزیر مالیه‌ی حکومت سرپرست سوریه به رویترز گفته‌است که معاش بسیاری از کارمندان ملکی این دولت را ۴۰۰ درصد افزایش خواهد داد.

به‌رغم کاهش معاشات کارمندان زن در رژیم طالبان و تعلیق پرداخت تقاعدی کارمندان از سوی این رژیم؛ به‌نظر می‌رسد گروه «اسلام‌گرای» به‌قدرت رسیده در سوریه راه دگری را در پیش گرفته‌است.

بربنیاد گفته‌ی مقام‌های سوری این افزایش معاشات که براساس برآوردها ۱۲۳ میلیون دالر برای دولت موقت سوریه هزینه برخواهد داشت؛‌ از سوی کمک‌های جهانی، منابع موجود و تلاش برای آزادسازی دارایی‌های منجمدشده‌ی سوریه در خارج از این کشور تامین خواهد شد.

در گزارش رویترز آمده‌است که این دولت هم‌چنین برنامه‌ی اعمال اصلاحات مالیاتی را به‌هدف آنچه این رژیم «عدالت مالی» می‌خواند روی دست دارد.

ابازید به رویترز گفته‌است که دولت موقت سوریه می‌خواهد که تا پایان سال جاری میلادی یک نظام مالیاتی کارآمد و خوب بسازد.

گفته‌های این مقام سوری درحالی‌ست که تحولات پسین در سوریه نگرانی‌هایی را از گسترش هراس‌افگنی در این کشور و ناتوانی دولت موقت از مدیریت بحران برانگیخته‌است.

مارگارت هریس، سخنگوی سازمان جهانی بهداشت می‌گوید که بیش از ۱۵ میلیون تن در سوریه به خدمات بهداشتی اضطراری نیاز دارند.

هریس هم‌چنین خواستار بسیج جامعه‌ی جهانی به‌منظور تامین نیاز سوری‌ها در بخش بهداشت شده‌است.

سخنگوی سازمان جهانی بهداشت در ادامه می‌افزاید: در سوریه میلیون‌ها آواره وجود دارد. بسیاری از مراکز درمانی که آسیب دیده‌اند یا بیش از ظرفیت خود بیمار پذیرش کرده و یا بودجه کافی نداشتند. منابع کافی برای این مراکز فراهم نشده تا خدمات بهتر ارائه کنند.

براساس اظهارات هریس، با توجه به تعداد زخمی‌ها ظرفیت شفاخانه‌ها در سوریه افزایش یافته‌است.

او با اشاره به پشتیبانی شهروندان سوریه خاطر نشان کرده است که این کشور به تامین مالی از سوی جامعه جهانی نیاز دارند.

بربنیاد گزارش نشر شده‌ی دیدبان حقوق بشر، تاکنون حدود ۵۲۸ هزار تن در سوریه در جنگ‌های داخلی این کشور کشته شده‌اند.

الجزیره گزارش می‌دهد که احمد الشرع، رهبر هیات تحریر الشام با دگر گروه‌های شبه‌نظامی سوری بر سر الغای این گروه‌های مسلح و ادغام آن‌ها در وزارت دفاع این کشور به‌توافق رسیده‌است.

این خبر دو روز پس از آن‌که حاکمیت تازه‌ی سوریه ابو قصره، یکی از فرماندهان مطرح هیات تحریر‌ الشام را به‌سمت وزیر دفاع این کشور منصوب کرد به‌نشر رسیده‌است.

گفتنی‌ست که خبرگزاری دولتی سوریه نیز اوایل هفته‌ی جاری برگزاری نشستی به‌رهبری احمد الشرع در مورد ساختار ارتش جدید سوریه را گزارش داده بود.

محمد البشیر، نخست‌وزیر سوریه نیز از ادغام نیروهای مسلح ضد اسد با بقایای ارتش پیشین سوریه برای تشکیل یک ارتش جدید در این کشور خبر داده بود.

در همین‌حال حسن الشیبانی، وزیر خارجه‌ی حاکمیت تازه‌ی سوریه گفته است که تشکیل ارتشی جدید برای این کشور آرزوی مردم سوریه و گامی در راستای صلح و ثبات منطقه است.

ایمن صفدی وزیر امور خارجه اردن امروز در دمشق با احمد الشرع، حکم‌ران کنونی سوریه دیدار کرده‌است.

صفدی در این دیدار گفته‌است که به «برداران سوری» در بازسازی کشورشان کمک خواهد کرد.

صفدی هم‌چنین افزوده‌است که اردن خواستار یک سوریه‌ی امن و با ثبات است که حقوق مردم سوریه را از رهگذر یک فرایند انتقالی مطابق با آرزوهای مردم سوریه تامین می‌کند.

گفتنی‌ست که در چند روز گذشته مقام‌ها و هیات‌های کشورهای متفاوتی به سوریه رفته و با رهبر جدید این کشور دیدار کرده‌اند.

از این جمله احمد الشرع روز گذشته با هاکان فیدان، وزیر امور خارجه‌ی ترکیه و امروز با محمد الخلفی وزیر خارجه‌ی قطر نیز دیدار کرده‌است.

الخلفی نیز در دیدار الشرع حمایت قاطع کشور خود را از مردم سوریه اعلام کرده بود.

گفتنی‌ست که گروه‌های شبه‌نظامی مخالف حکومت بشار اسد به‌رهبری تحریر الشام با یک حمله‌ی غافل‌گیرکننده حاکمیت نیم‌قرنی خانواده‌ی اسد را در سوریه سرنگون کرده و قدرت را در سوریه به‌دست گرفتند.

هاکان فیدان، وزیر امورخارجه‌ی ترکیه در واکنش به اظهارات اخیر آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران که گفته برنامه‌ریزی امریکا و اسرائیل باعث سقوط اسد و تضعیف «محور مقاومت» شد، می‌گوید که حضور ایران در سوریه مانع «نسل‌کشی» در غزه نشد.

فیدان این اظهارات را در گفت‌و‌گویی ویژه با الجزیره‌ مطرح کرد.

او هم‌چنان تاکید کرد: «ایران و روسیه به نتیجه رسیدند که پیام‌های ما در مورد رژیم اسد درست بوده و‌ منطقه از گذشته‌ی نزدیک درس‌های بزرگی گرفته است.»

او می‌افزاید که حضور ایران در سوریه مانع «نسل‌کشی اسرائیل» در غزه نشد.

این مقام ترکیه با اشاره به رایزنی‌های به‌گفته‌ی خودش «صریح و‌ صادقانه‌ی» ترکیه با روسیه و ایران ادعا می‌کند که روس‌ها و ایرانی‌هایی که مدت‌ها در سوریه فعالیت داشتند در همان ابتدا از وضعیت وخیم و چالش‌های رژیم بشار اسد باخبر بودند.

گفتنی‌ست که آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر این در آخرین مورد پیرامون وضعیت سوریه گفته که رژیم بشار اسد در این کشور بر اثر برنامه‌ریزی امریکا و اسرائیل سقوط کرد.

دولت اسد در سوریه از سوی ایران بخشی از «محور مقاومت منطقه‌ای» در برابر اسرائیل دانسته می‌شد.

فارین پالیسی با نشر گزارشی ضرر ناشی از پشت‌سر وانهادن مهمات و تجهیزات نظامی از سوی امریکا در افغانستان و از سوی روسیه در سوریه را مقایسه کرده و می‌گوید که مسکو بیشتر از واشنگتن در ترک سوریه متضرر شده‌است.

پالیسی می‌گوید اگرچه ایالات متحده در افغانستان مهمات جنگی چند میلیارد دالری را جا گذاشت؛ ولی باید به‌خاطر سپرد که مسکو یک اقتصاد تحریم‌شده و درگیر جنگ دارد و به منابع نظامی‌ای که با سقوط دولت اسد در اختیار تحریر الشام قرار گرفتند و در چند روز پسین به‌صورت گسترده از سوی اسرائیل نابود شده‌اند، نیاز داشت.


پالیسی می‌افزاید که نیروهای نظامی افغانستان و تجهیزات آنان «تجهیزات درجه‌یک» امریکایی نبود و برای مدیریت یک شورش داخلی طراحی شده بود؛ در گزارش آمده‌است که احتمالاً هزینه‌ی انتقال بیشتر این تجهیزات به‌اندازه‌ی قیمت خود آنان و یا حتا بیشتر از آن بود و امریکا به همین دلیل این تجهیزات را جا گذاشت.

به‌گفته‌ی پالیسی موشک،‌ تانک‌ها، دگر وسایط نظامی و جنگ‌افزارهای که روسیه در سوریه جا نهاده‌است می‌توانست کارایی قابل ملاحظه‌ای بر ظرفیت‌های نظامی مسکو در رویارویی با کی‌یف در جنگ جاری میان این دو کشور بگذارد؛ درحالی‌که جنگ‌افزارهای جا مانده‌ی امریکایی در افغانستان حتا در صورت برگردانده‌ شدن تاثیر چشم‌گیری بر قدرت نظامی ایالات متحده نمی‌گذاشت.

پالیسی هم‌چنین می‌افزاید که انبارهای مهمات سوریه برخلاف افغانستان، از زمان جنگ سرد و حکومت حافظ اسد بدین‌سو از سوی مسکو درحال تقویت شدن بودند و بدون تردید که این کمک ممتد نیم‌قرنی هزینه‌های هنگفتی برای مسکو برداشته‌است.

هزینه‌هایی که اینک و با سرنگونی حاکمیت اسد در سوریه، بعید است مسکو به‌زودی بتواند از رهگذر حاکمیت تازه‌ی دمشق این خسارات‌ را جبران کند.

بشار اسد، رئیس‌جمهوری کنار رفته‌ی سوریه با شکستن سکوت نزدیک به ده‌روزه‌ی خود پس از فروپاشی حاکمیت نیم‌قرنی خانواده‌اش بر سوریه با نشر بیانیه‌ای می‌گوید که او قصد فرار را نداشت و تا پایان جنگید.

اسد در این بیانیه‌ که از سوی حساب رسمی ریاست‌جمهوری سوریه در تلگرام به‌نشر رسیده‌ گفته‌است که او وقتی سوریه را «ترک» کرد که گروه‌های شبه‌نظامی مخالف یا به‌گفته‌ی او «هراس‌افگنان»، اداره‌ی سوریه را در دست گرفته بودند. اسد ادعا می‌کند که او یک روز پس از سقوط دمشق از سوریه فرار کرده‌است.

او می‌گوید که قصدش از رفتن به پایگاه نظامی روس‌های «بررسی وضعیت جنگ» بود ولی روس‌ها از او خواستند که «فوراً» از سوریه خارج شده و به مسکو برود و او نیز چنین کرد.

اسد افزوده‌است که او «نگهبان» یک پروژه‌ی ملی و دارای حمایت مردمی بود؛ رئیس‌جمهوری برافتاده‌ی سوریه هم‌چنین می‌گوید که مردم سوریه به او و حاکمیتش «باور» داشتند و از آن حمایت می‌کردند.

حساب رسمی ریاست‌جمهوری سوریه ضمن نشر این اعلامیه گفته‌است که چندین تلاش «ناموفق» برای این نشر بیانیه‌ی اسد از طریق رسانه‌های عربی و جهانی داشته و سرانجام مجبور به نشر بیانیه از حساب خود ریاست‌جمهوری شده‌است.

گفته‌های اسد درحالی‌ست که رسانه‌ی بریتانیایی میرور می‌گوید که گزارش‌هایی از انتقال «صدها» میلیون دالر پول از سوریه به روسیه توسط اسد در آخرین پرواز او از کشورش به‌نشر رسیده‌است.

حمله‌ی ناگهانی شورشیان مخالف دولت اسد در سوریه سرانجام در 8 دسامبر سال جاری حاکمیت ۲۴ ساله‌ی او را برانداخت.