دسته: خبر

وزارت اقتصاد طالبان در واکنش به گزارش اخیر سیگر (بازرس ویژه‌ی امریکا برای بازسازی افغانستان) اعلام کرده‌است که منابع ارزی کشور باید به بانک مرکزی بازگردانده شود.

در این اعلامیه، وزارت اقتصاد طالبان تاکید کرده که دارایی‌های افغانستان «حق مسلم» شهروندان این کشور بوده و هیچ کشوری حق «تخصیص» ذخایر ارزی افغانستان را ندارد.

در متن این اعلامیه آمده است که هزینه‌های ایالات متحده «تاثیر جدی» بر اقتصاد افغانستان نداشته است، چرا که این منابع مالی در اختیار نهادهای بین‌المللی قرار داشته‌اند. این ادعا درحالی‌ست که تعلیق کمک‌های امریکا در چند روز گذشته باعث سقوط قیمت افغانی و افزایش نرخ خواربار در کشور شده‌است.

طبق ادعای وزارت اقتصاد طالبان، بخش عمده‌ای از منابع مالی ایالات متحده برای «هزینه‌های خود» به مصرف رسیده و باقی‌مانده آن تحت عنوان کمک‌های بشردوستانه به بخش‌های مختلف اختصاص یافته است.

طالبان همچنین با اشاره به مسدود شدن بیش از ۹ میلیارد دلار ذخایر ارزی کشور، تأکید کرده است که هر گونه اقدام ایالات متحده برای استفاده یا انتقال این ذخایر «قابل قبول» نیست.

آن‌ها از جامعه جهانی خواسته‌اند که این منابع مالی را به منظور حفظ ثبات پولی و اقتصادی کشور، به بانک مرکزی افغانستان بازگرداند.

این در حالی است که بازرس ویژه‌ی امریکا برای بازسازی افغانستان (سیگر) در گزارش جدید خود بیان کرده است که طالبان هیچ حق قانونی برای دسترسی به میلیاردها دلار منابع مالی که برای افغانستان در نظر گرفته شده، ندارند. این گزارش اشاره می‌کند که «طالبان به عنوان حکومت افغانستان» از سوی ایالات متحده به رسمیت شناخته نمی‌شود و تحت تحریم‌های جهانی قرار دارد.

در تاریخ جنوری ژانویه ۲۰۲۵، دادستان کل دادگاه بین‌المللی کیفری یا «آی‌سی‌سی» اعلام کرد که از این دادگاه خواسته است تا حکم بازداشت علیه هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، و عبدالحکیم حقانی، دادستان کل طالبان، به دلیل مسئولیت در نقض حقوق زنان و دختران افغان صادر کند.

این اقدام، طبق تحلیل کارشناسان انستیتوت مطالعات صلح امریکا، یک گام مهم در مسیر تحقق عدالت برای زنان افغانستان و پاسخگویی به اقدامات سرکوب‌گرانه طالبان است.

دلایل درخواست دیوان کیفری برای صدور حکم بازداشت

بلقیس احمدی، لورن بیلی و اسکات وردن از انستیتوت مطالعات صلح امریکا در تحلیل خود به این موضوع پرداخته‌اند که چرا دادگاه بین‌المللی کیفری در حال حاضر اقدام به درخواست صدور حکم بازداشت کرده است.

احمدی در این خصوص بیان کرد که این درخواست به‌ویژه به‌عنوان یک نقطه عطف در تلاش برای عدالت و پاسخگویی در برابر سیاست‌های شدید طالبان در محدود کردن حقوق زنان به‌شمار می‌آید.

دادگاه بین‌المللی کیفری تحقیقات خود را بلافاصله پس از تصرف افغانستان توسط طالبان آغاز کرده و در طی دو سال گذشته، مستندات فراوانی از نقض حقوق بشر و آزار زنان توسط طالبان جمع‌آوری کرده است.

طبق گفته کارشناسان، حتی در حالی که طالبان تحت تحقیق برای ارتکاب آزار و اذیت جنسیتی قرار دارند، این گروه اقدامات سرکوبگرانه خود را افزایش داده است. مهم‌ترین این اقدامات شامل ممنوعیت آموزش دختران در مقاطع بالاتر از کلاس ششم، منع حضور زنان در محیط‌های عمومی بدون همراه مرد و محدودیت‌های شدید برای سفر زنان بوده است.

امیدهای جدید برای عدالت و پاسخگویی

برای بسیاری از افغان‌ها، این حرکت دیوان کیفری امیدهایی را ایجاد کرده است که این درخواست‌ها ممکن است شامل سایر اعضای رهبری طالبان نیز شود. این افراد که نقش‌های کلیدی در اجرای سیاست‌های سرکوبگرانه و نقض حقوق زنان دارند، می‌توانند هدف بعدی تحقیقات و اقدامات قانونی باشند.

همچنین، این گام از سوی ICC تأیید و اعتبار بخشیدن به سال‌ها تلاش بی‌وقفه توسط جامعه مدنی افغانستان و مدافعان حقوق بشر است که با وجود تهدیدات و خطرات، به مستندسازی جنایات طالبان پرداخته‌اند. این اقدام نشان می‌دهد که صدای این فعالان در سطح بین‌المللی شنیده شده و حمایت‌هایی را برای آنان به همراه دارد.

چرا دادگاه بین‌المللی کیفری تنها مرجع قابل دسترس است؟

لورن بیلی در این تحلیل تأکید کرده است که در حال حاضر هیچ مرجع دیگری برای زنان افغان جهت درخواست عدالت در مورد آزار و اذیت جنسیتی وجود ندارد. دادگاه بین‌المللی کیفری به‌عنوان دادگاهی برای مواردی است که در دادگاه‌های ملی قابل پیگیری نیستند. با تصرف افغانستان توسط طالبان، سیستم قضائی این کشور دیگر استقلال ندارد و دادگاه‌ها تحت کنترل طالبان قرار دارند که تنها بر اساس تفاسیر محدود خود از شریعت حکم صادر می‌کنند. بنابراین، دادگاه‌های افغانستان قادر به ارائه عدالت واقعی و بی‌طرفانه برای زنان افغان نیستند.

اهمیت پرونده آزار جنسیتی در دادگاه بین‌المللی کیفری

این پرونده برای نخستین‌بار در تاریخ دادگاه بین‌المللی کیفری به‌طور کامل بر آزار جنسیتی متمرکز است. این امر به‌ویژه برای بررسی رفتار طالبان در قبال زنان افغان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. همچنین، این پرونده می‌تواند به‌عنوان یک سابقه حقوقی مهم در زمینه جرم‌آوری بر اساس جنسیت در سطح بین‌المللی عمل کند و ممکن است به پیگردهای مشابه در کشورهای دیگر، همچون ایران، منجر شود.

تأثیرات بین‌المللی و روابط طالبان

تحلیلگران انستیتوت مطالعات صلح امریکا همچنین اشاره کرده‌اند که صدور حکم بازداشت، حتی اگر تأیید شود، بعید است که وضعیت زنان افغان را به‌طور فوری تغییر دهد. طالبان هیچ‌گونه همکاری با دادگاه بین‌المللی کیفری نخواهند کرد و رهبران طالبان به‌ندرت به کشورهای خارجی سفر می‌کنند، بنابراین احتمال اجرای فوری حکم بازداشت کم است. با این حال، این اقدام می‌تواند تأثیرات بلندمدت داشته باشد و باعث تضعیف مشروعیت رهبری طالبان در سطح بین‌المللی شود.

در نهایت، درخواست دیوان کیفری برای صدور حکم بازداشت علیه هبت‌الله آخوندزاده و عبدالکریم حقانی نشان‌دهنده یک گام مهم در جهت عدالت برای زنان افغانستان و پاسخگویی به نقض حقوق بشر توسط طالبان است. اگرچه این اقدامات ممکن است به‌طور فوری تغییرات قابل‌توجهی در وضعیت زنان افغان ایجاد نکند، اما از نظر نمادین و عملی پیام‌های بزرگی به طالبان و جامعه جهانی ارسال می‌کند. این درخواست به‌ویژه برای بازسازی امید و تلاش‌های عدالت‌خواهانه در سطح بین‌المللی حائز اهمیت است.

یک منبع از «شورای عالی مقاومت» به تلویزیون دیار می‌گوید که خبرهای نشر شده در باره‌ی دیدار «رهبران سیاسی و جهادی» عضو این شورا با هیاتی از سازمان اطلاعات ارتش پاکستان نادرست‌اند.

به گفته‌ی این منبع، چهره‌های مطرحی که در این گزارش‌ها از آن‌ها یادشده از جمله، عبدالرشید دوستم و محمد محقق در استانبول نه، بلکه در انقره و سرگرم دیدار با فعالان سیاسی داخلی و خارجی‌اند.

از جمله‌ی این دیدارها، امروز ساعت 03:00 بعد از ظهر (به وقت ترکیه) دیداری میان عبدالرشید دوستم، محمد محقق، الماس زاهد و بصیر انور با کیمبرلی لووی، فعال سیاسی جمهوری‌خواه و نامزد انتخابات سنای امریکا از ایالت ویرجینیا صورت گرفته‌است.

به گفته‌ی این منبع، این دیدار در منزل عبدالرشید دوستم در انقره انجام شده‌است و موضوع آن «آینده‌ی افغانستان و راه‌های دست‌یابی به صلح» در این کشور بوده‌است.
پیش‌تر خبرهایی در مورد «یک دیدار برنامه‌ریزی شده» میان رهبران سیاسی ترکیه‌نشین افغانستان با هیاتی بلندپایه از سازمان اطلاعات ارتش پاکستان به روز شنبه (اول فبروری) در شهر استانبول ترکیه به نشر رسیده بود.

تلویزیون دیار مستقلاً نمی‌تواند این اطلاعات را تایید یا رد کند. با این حال، برخی از شخصیت‌های برجسته‌ی سیاسی افغانستان پیش‌تر به این شبکه گفته‌اند که پاکستان دست‌کم در یک‌سال و نیم گذشته، تعدادی از رهبران سیاسی و جهادی افغانستان را به این کشور دعوت کرده یا دیدارهایی با آن‌ها، عمدتاً در ترکیه، داشته‌است.

دانلد ترمپ، رئیس‌جمهور امریکا می‌گوید اگر او به جای جو بایدن مسئول خروج نیروهای امریکایی از افغانستان می‌بود، پایگاه هوایی بگرام را حفظ می‌کرد، اما نه به‌خاطر افغانستان؛ بلکه به دلیل اهمیت استراتژیک آن برای چین.

ترمپ هم‌چنین افزوده‌است که درحال حاضر چین کنترل این پایگاه هوایی استراتژیک را در دست دارد.

به‌گفته‌ی ترمپ، بگرام تنها یک ساعت با مکانی که چین در آن سلاح‌های هسته‌ای خود را تولید می‌کند فاصله دارد.

ترمپ در صحبت‌های خود بگرام را «یکی از بزرگترین پایگاه‌های هوایی جهان» توصیف کرد و افزود که تصمیم به حفظ این پایگاه، به‌دلیل نقش حیاتی آن در امنیت امریکا و منافع جهانی بوده است. او همچنین اظهار کرد که این پایگاه در برابر تهدیدات چین اهمیت بالایی دارد و باید تحت کنترل امریکا باقی می‌ماند.

رئیس‌جمهوری امریکا در ادامه به انتقاد از نحوه‌ی خروج نیروهای امریکایی از افغانستان تحت مدیریت بایدن پرداخت و ادعا کرد که اکنون این چین است که کنترل پایگاه بگرام را در دست دارد. ترمپ با اشاره به برنامه‌های دولتش برای افغانستان گفت: «من می‌خواستم از افغانستان خارج شوم، اما قصد داشتم بگرام را نگه دارم.» او افزود: «حالا چین کنترل بگرام را در اختیار دارد.»

ترمپ همچنین این طور ادامه داد که خروج از افغانستان، زمینه‌ساز بحران‌های جهانی جدید شد و به‌ویژه موجب جسارت روسیه در حمله به اوکراین شد. او گفت: «وقتی پوتین دید که چگونه این خروج بی‌کفایتانه مدیریت شد، افغانستان شروع‌کننده مشکلاتی شد که بعداً در اوکراین نمایان شد.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که همچنان بحث‌ها پیرامون اهمیت استراتژیک پایگاه بگرام و حضور امریکا در منطقه ادامه دارد، و تحلیلگران بر این باورند که این پایگاه می‌توانست به‌عنوان نقطه‌ای حیاتی برای مقابله با تهدیدات جهانی باقی بماند.

حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان، در واکنش به گزارش اخیر بازرس ویژه ایالات متحده برای بازسازی افغانستان یا «سیگر» در خصوص وضعیت امنیتی افغانستان، ادعا کرده که تهدید داعش در کشور بزرگ‌نمایی شده است و صرفاً یک کارزار رسانه‌ای است.

فطرت در نوار صوتی‌ای که از او منتشر شده‌است اظهار داشت که هیچ گروه «خارجی» در افغانستان حضور ندارد و پدیده‌ای به نام داعش به‌طور کامل از سوی رژیم طالبان سرکوب شده است.

او همچنین اشاره کرد که در زمان حضور نیروهای امریکایی در افغانستان، گروه داعش در برخی مناطق فعالیت داشت، اما اکنون که طالبان کنترل کامل کشور را در دست دارند، قدرت این گروه در افغانستان از بین رفته است.

وی تصریح کرد: «تعداد کمی از اعضای داعش که باقی مانده‌اند، به‌طور پنهانی و مخفیانه فعالیت می‌کنند و این فعالیت‌ها تحت پیگیری و نظارت استخبارات طالبان است.»

این در حالی است که طبق گزارش اخیر «سیگر»، رژیم طالبان در افغانستان به‌طور فعال از گروه تحریک طالبان پاکستان یا «تی‌تی پی» حمایت می‌کند. به گفته این گزارش تی‌تی‌پی  که تخمین زده می‌شود بین ۶۰۰۰ تا ۶۵۰۰ جنگجو داشته باشد، عمدتاً در مناطق شرقی افغانستان مستقر است و از حمایت‌های طالبان برخوردار است.

این اظهارات طالبان در حالی مطرح می‌شود که گزارش‌های مختلف از ادامه فعالیت‌های TTP در افغانستان و استفاده از این کشور به‌عنوان پناهگاه و مرکز عملیات برای این گروه خبر می‌دهند.

طبق گزارش اخیر بازرس ویژه ایالات متحده برای بازسازی افغانستان، رژیم طالبان در افغانستان به‌طور فعال از گروه تحریک طالبان پاکستان یا «تی‌تی‌پی» حمایت می‌کند.

به‌گفته‌ی سیگر این گروه که تخمین زده می‌شود بین ۶ هزار تا ۶۵۰۰ جنگجو داشته باشد، عمدتاً در مناطق شرقی افغانستان مستقر است.

هدف تی‌تی‌پی حفظ کنترل بر نواحی شمال‌غربی پاکستان است و این گروه به‌طور مداوم نیروهای پلیس و امنیتی پاکستان را هدف قرار می‌دهد.

حمایت طالبان از تی‌تی‌پی:  واقعیت یا انکار؟

در حالی که طالبان به‌طور عمومی انکار می‌کند که «تی‌تی‌پی» در افغانستان فعالیت می‌کند، گزارش سیگر نشان می‌دهد که طالبان به این گروه اجازه فعالیت در خاک افغانستان را داده است. براساس گزارش‌های تیم‌های نظارتی تحریم‌های سازمان ملل، تی‌تی‌پی در افغانستان از آزادی حرکت برخوردار است و از حمایت‌های طالبان بهره‌مند است. این گزارش‌ها به صراحت می‌گویند که طالبان به تی‌تی‌پی در افغانستان پناه داده و آن‌ها را در فعالیت‌هایشان آزاد گذاشته است.

در این میان، وزارت اطلاعات طالبان به تازگی برای اولین بار اذعان کرده است که اعضای تی‌تی‌پی در افغانستان حضور دارند.

در گزارش سیگر آمده‌است که خیرالله خیرخواه، وزیر اطلاعات طالبان، در یک کنفرانس خبری گفت: «ما باید به تعهد افغانستان در قبال حفظ این مهمان‌ها و دوستان احترام بگذاریم.» این اظهارات به‌طور غیرمستقیم تأکید داشت که اعضای TTP در افغانستان هستند، هرچند طالبان همچنان به‌طور رسمی از پذیرش این موضوع خودداری کرده است.

افزایش حملات تی‌تی‌پی و درگیری‌ها با پاکستان

گزارش سیگر همچنین به افزایش حملات تحریک طالبان پاکستان اشاره می‌کند که در سال ۲۰۲۴ بیش از ۶۴۰ حمله انجام شده است که تقریباً ۲۵ درصد بیشتر از سال قبل بوده است. در دسامبر ۲۰۲۴، یک حمله تی‌تی‌پی در منطقه جنوب وزیرستان پاکستان باعث کشته شدن 16 افسر امنیتی پاکستانی شد، که این حادثه موجب شد تا درگیری‌هایی مرزی میان طالبان و نیروهای امنیتی پاکستان در پی داشته باشد.

در پی این حمله، پاکستان چندین حمله هوایی به استان پکتیکا در افغانستان انجام داد که طالبان ادعا کرد این حملات منجر به کشته شدن نزدیک به 50 غیرنظامی، از جمله زنان و کودکان شد. در واکنش، طالبان نیز به انجام حملات هوایی متقابل پرداخت. این تنش‌ها در مرز، به ویژه در مناطقی مانند خیبر پختونخواه پاکستان و خوست افغانستان، شدت گرفت.

گفت‌وگوهای طالبان با پاکستان و چین

در همین حال، گزارش‌ها نشان می‌دهند که در 31 دسامبر 2024، نیروهای پاکستانی در نزدیکی کریدور واخان در استان بدخشان افغانستان جمع شده بودند تا به تصرف این منطقه بپردازند. همزمان، وزیر کشور طالبان، سراج‌الدین حقانی، با سفیر چین در افغانستان، ژائو شینگ، دیدار کرده بود تا در خصوص هماهنگی‌های امنیتی بحث کنند. کریدور واخان برای تجارت بین افغانستان، پاکستان و چین اهمیت زیادی دارد، و این منطقه به عنوان یک مسیر تجاری استراتژیک برای این کشورها محسوب می‌شود.

با این حال، مقامات پاکستانی ادعا کردند که طالبان پیشنهاد داده‌اند که TTP را به یک استان غربی افغانستان منتقل کنند، به شرط آنکه پاکستان 35 میلیون دلار به طالبان بپردازد. طالبان این ادعا را رد کرده‌اند و آن را بی‌اساس دانسته‌اند.

بازرس ویژه‌ی ایالات متحده برای بازسازی افغانستان یا سیگر در گزارش اخیر خود می‌گوید که کشت تریاک یک چالش جدی فراروی حاکمیت طالبان است.

به‌گفته‌ی این بازرس تحمیل ممنوعیت کشت خشخاش باعث بروز نارضایتی داخلی و اجازه دادن به آن منجر به تضعیف جایگاه جهانی حاکمیت طالبان می‌شود.  

اطلاعات گزارش اخیر بازرس ویژه‌ی ایالات متحده برای بازسازی افغانستان هم‌چنین نشان می‌دهد که  کشت و فروش تریاک در برخی مناطق ادامه دارد.

گزارش‌ سیگر هم‌چنین از ادامه‌ی چالش‌های طالبان در تلاش برای اجرای کامل ممنوعیت حکایت دارند، به ویژه در زمینه اثرات اقتصادی، انبارهای موجود از تریاک، و مقاومت کشاورزان.

چالش‌های طالبان در اجرای ممنوعیت

طبق گزارش سیگر، طالبان با مشکلات جدی در اجرای کامل ممنوعیت کشت مواد مخدر مواجه است. این مشکلات شامل تاثیرات منفی اقتصادی بر کشاورزان، نبود گزینه‌های معیشتی جایگزین برای کشاورزان خشخاش‌کار، و نگرانی‌ها از پایداری طولانی‌مدت این ممنوعیت است. کشاورزان در برخی مناطق به دلیل عدم حمایت و جایگزینی مناسب همچنان به کشت خشخاش ادامه می‌دهند.

تحولات در بازار مواد مخدر

در این گزارش، دیوید منزفیلد، کارشناس مبارزه با مواد مخدر، اشاره کرده که علی‌رغم کاهش سطح کشت خشخاش، تجارت تریاک همچنان در افغانستان ادامه دارد. به گفته منزفیلد، انبارهای زیادی از تریاک در کشور باقی مانده که به ادامه فعالیت بازارهای غیرقانونی مواد مخدر دامن می‌زند. افزون بر این، کاهش قیمت مواد مخدر و نوسانات بازار جهانی، از جمله تغییرات اقتصادی ناشی از روابط تجاری با کشورهای همسایه مانند پاکستان و ایران، موجب شده که بازار مواد مخدر در افغانستان با تغییراتی روبه‌رو شود.

کاهش تولید متامفتامین و جابه‌جایی محل تولید

طبق اطلاعات سیگر، تولید متامفتامین در افغانستان پس از اعمال ممنوعیت مواد مخدر توسط طالبان کاهش یافته است. با این‌حال، این گزارش تأکید می‌کند که تولید متامفتامین همچنان ادامه دارد، اما این صنعت اکنون به یک تجارت پرخطر تبدیل شده است. تولیدکنندگان متامفتامین به مناطقی دورافتاده‌تر در ارتفاعات مرکزی افغانستان منتقل شده‌اند. این در حالی است که تولیدات متامفتامین به حدی زیاد است که مقامات امنیتی توانایی ضبط تمام آن‌ها را ندارند.

گزارش سازمان ملل و تغییرات جغرافیایی کشت تریاک

گزارش‌های اخیر دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل (UNODC) که در نوامبر ۲۰۲۴ منتشر شد، نشان می‌دهند که علیرغم افزایش ۱۹ درصدی مناطق تحت کشت تریاک، این میزان همچنان کمتر از سطح پیش از اعمال ممنوعیت طالبان است. این گزارش همچنین به تغییرات جغرافیایی در کشت تریاک اشاره می‌کند، به‌ویژه در مناطقی از شمال‌شرقی افغانستان، مانند استان بدخشان که در حال حاضر بیش از نیمی از کشت تریاک کشور را به خود اختصاص داده‌اند.

پیامدهای اجتماعی و سیاسی ممنوعیت مواد مخدر

مؤسسه صلح ایالات متحده در گزارش خود هشدار داده است که ادامه ممنوعیت کشت تریاک از سوی طالبان، به‌ویژه با جایگزینی آن با کشت گندم کم‌ارزش، می‌تواند نارضایتی‌های اجتماعی و سیاسی را افزایش دهد. این موسسه پیش‌بینی کرده است که ادامه این ممنوعیت ممکن است منجر به نیازهای بشردوستانه بیشتر و مهاجرت‌های غیرقانونی به کشورهای همسایه شود. در عین حال، اگر طالبان از سیاست خود عقب‌نشینی کند، ممکن است کشت خشخاش دوباره احیا شده و سلطه طالبان تضعیف شود.

کاهش قابل توجه در توقیف مواد مخدر

گزارش سیگر همچنین نشان می‌دهد که در سه‌ماهه اخیر، توقیف مواد مخدر توسط طالبان به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است. از اول اکتبر تا سوم دسامبر ۲۰۲۴، طالبان حداقل ۲۸ هزار کیلوگرم افدرا و ۱۳۹۱ کیلوگرم متامفتامین را در ۲۳ عملیات توقیفی مختلف ضبط کرده‌اند. این در حالی است که در سه‌ماهه قبل‌تر، ۱۴۸ هزار کیلوگرم افدرا و ۵۰۰۰ کیلوگرم متامفتامین در ۱۴ و ۳۹ عملیات توقیفی ضبط شده بود.