منابع آگاه به رویترز گفتهاند که ارتش ایالات متحده در روزهای اخیر روند انتقال زندانیان گروه داعش از سوریه به عراق را کُند کرده است؛ اقدامی که پس از درخواست بغداد برای فرصت بیشتر جهت گفتوگو با کشورهای خارجی درباره بازگرداندن اتباعشان و آمادگی زندانها صورت گرفته است.
بهگفته این منابع، آمریکا انتظار داشت ظرف چند روز تا ۷٬۰۰۰ زندانی را منتقل کند، اما بیش از یک هفته پس از آغاز این روند، تنها حدود ۵۰۰ نفر جابهجا شدهاند. یک مقام وزارت خارجۀ عراق نیز شمار منتقلشدگان را کمتر از ۵۰۰ نفر اعلام کرده است.
ارتش آمریکا ۲۱ جنوری اعلام کرده بود که انتقال زندانیان را آغاز کرده است؛ تصمیمی که پس از فروپاشی سریع نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کردها در شمالشرق سوریه و افزایش نگرانیها درباره امنیت زندانها و اردوگاههای تحت حفاظت آنها اتخاذ شد.
بهگفتۀ مقامهای عراقی و یک دیپلمات غربی، بغداد از واشنگتن خواسته است روند انتقال را آهستهتر کند تا زمان لازم برای مذاکره با دولتهایی فراهم شود که شهروندانشان در میان زندانیان هستند و نیز امکانات بیشتری برای نگهداری این افراد آماده شود. تاکنون حدود ۱۳۰ عراقی و نزدیک به ۴۰۰ زندانی خارجی به تأسیسات عراق منتقل شدهاند.
این توقف نسبی، بازتابدهندۀ تردید دولتهای غربی در بازگرداندن شهروندانی است که از سال ۲۰۱۴ به داعش پیوسته بودند. بسیاری از این افراد سالها بدون محاکمه در زندانهای شمالشرق سوریه نگهداری شدهاند.
مقامهای عراقی هشدار دادهاند که پذیرش همۀ زندانیان میتواند فشار سنگینی بر دادگاهها و زندانهای این کشور وارد کند. از سوی دیگر، صدور احکام اعدام برای زندانیان خارجی ممکن است واکنش منفی دولتها و نهادهای حقوق بشری غربی را در پی داشته باشد.
هشام العلاوی، معاون وزارت خارجۀ عراق در امور برنامهریزی سیاسی، گفت بغداد سالهاست از کشورها میخواهد مسئولیت شهروندان خود را بپذیرند و آنها را مطابق قوانینشان محاکمه کنند، اما بسیاری از دولتها به این درخواستها پاسخ ندادهاند.
کارشناسان حقوقی میگویند انتقال گستردۀ زندانیان به عراق میتواند پیامدهای حقوقی پیچیدهای داشته باشد و تنها راهحل پایدار، بازگرداندن این افراد به کشورهای مبدأ و رسیدگی قضایی در نظامهای حقوقی عادلانه است.
