اتحادیه اروپا پس از ناکامی در تأثیرگذاری بر مذاکرات اقلیمی سال گذشته در اجلاس COP30، به بازنگری در رویکرد دیپلماتیک خود در زمینه تغییرات اقلیمی روی آورده است. یک سند داخلی اتحادیه، که بهدست خبرگزاری رویترز رسیده، نشان میدهد که این بلوک ۲۷ عضوی اکنون به دنبال استفاده از ابزارهایی چون تجارت، سرمایهگذاری و اهرم توسعه برای پیشبرد اهداف اقلیمی خود در مذاکرات آینده است.
اجلاس اقلیمی COP30 در نوامبر گذشته در برزیل برگزار شد. این نشست در حالی آغاز شد که پیشتر، رئیسجمهور وقت ایالات متحده، دونالد ترامپ، آمریکا را از مذاکرات خارج کرده بود؛ اقدامی که بهشدت بر فضای ژئوپولیتیکی اجلاس تأثیر گذاشت.
با وجود تلاشهای گسترده کشورهای اروپایی برای گنجاندن تعهدات روشن درباره کاهش استفاده از سوختهای فسیلی، نتیجه نهایی اجلاس فاقد هرگونه تعهد الزامآور جدید در این زمینه بود. تنها دستاورد اصلی، وعدهی سهبرابری کمکهای مالی به کشورهای فقیر برای سازگاری با تغییرات اقلیمی بود—موضوعی که برای بسیاری از اعضای اتحادیه رضایتبخش نبود.
در سند اتحادیه آمده است که کشورهای اروپایی در روزهای پایانی نشست، عملاً در موضعی منزوی قرار گرفته بودند و از حمایت گسترده برخوردار نبودند. پیشنهاد اتحادیه اروپا برای وارد کردن موضوع سوختهای فسیلی در متن نهایی، با مخالفت کشورهایی چون عربستان سعودی—بزرگترین صادرکننده نفت جهان مواجه شد.
در عین حال، برخی کشورهای در حال توسعه نیز از اتحادیه اروپا انتقاد کردند که تا لحظات پایانی نشست، از افزایش کمکهای مالی خودداری میکرد.
آندره کوریا دو لاگو، رئیس اجلاس COP30 از برزیل، به رویترز گفت که اختلاف برداشت کشورها از مفهوم “جاهطلبی اقلیمی” دلیل این گسست است: «وقتی اتحادیه اروپا از جاهطلبی حرف میزند، منظورش کاهش انتشار گازهای گلخانهای است. در هند، جاهطلبی یعنی تأمین مالی؛ در برخی کشورها، یعنی فناوری.»
این سند تأکید میکند که اتحادیه اروپا نتوانست بهدرستی از ظرفیتهای تجاری و توسعهای خود بهره بگیرد تا مواضعش را در مذاکرات تقویت کند.
قرار است وزیران اقلیم اتحادیه در نشستی در قبرس دربارهٔ این سند گفتوگو کنند. قبرس که ریاست دورهای اتحادیه را در اختیار دارد، تأکید کرده هدف این نشست، آمادهسازی یک رویکرد مؤثرتر برای اجلاس آتی COP31 است.
بر اساس این سند، برخی کشورها خواهان آناند که اتحادیه اروپا در صورت ناکامی در گنجاندن بندهای کلیدی در توافقنامههای اقلیمی آینده، بهطور رسمی از پذیرش آنها خودداری کند.
همزمان، خود اتحادیه نیز با چالشهایی درونبلوک مواجه است. هدفگذاری اقلیمی جدید این اتحادیه تنها چند روز پیش از آغاز اجلاس COP30 و پس از اختلافات میان دولتهای عضو به تصویب رسید.
