دبی مسیری بلندپروازانه را برای رسیدن به ۱۰۰ درصد انرژی پاک تا سال ۲۰۵۰ ترسیم کرده است؛ مسیری استوار بر رهبری آیندهنگرانه، نوآوری فناورانه و تعهدی پایدار به محیط زیست. این چشمانداز در قالب «راهبرد صفر خالص امارات»، «راهبرد انرژی پاک دبی ۲۰۵۰» و «راهبرد دبی برای انتشار صفر کربن» شکل گرفته و این امارت را به یکی از پیشتازان جهانی در حوزه انرژی تجدیدپذیر و اقتصاد سبز بدل کرده است.
نقطه عطف این مسیر، نشست جهانی COP28 بود؛ جایی که رهبران جهان توافق کردند ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر را سهبرابر و بهرهوری انرژی را دوبرابر کنند. در این میان، «سازمان برق و آب دبی» (DEWA) بهعنوان تنها نهاد تأمینکننده خدمات آب و برق در امارت، نقشی محوری در تحقق این چشمانداز ایفا میکند.
در قلب راهبرد DEWA، «پارک خورشیدی محمد بن راشد آل مکتوم» قرار دارد؛ بزرگترین تأسیسات خورشیدی تکسایتی جهان، که اکنون با ظرفیت ۳٬۴۶۰ مگاوات از ترکیب فناوریهای فتوولتائیک و خورشیدی متمرکز بهره میبرد. تا سال ۲۰۳۰، ظرفیت این پارک به ۷٬۲۶۰ مگاوات خواهد رسید، و سهم انرژی پاک را به ۳۴ درصد از سبد انرژی دبی میرساند. این مجموعه تاکنون رکوردهایی جهانی به ثبت رسانده: از بلندترین برج خورشیدی جهان (۲۶۳.۱۲۶ متر) تا بزرگترین ظرفیت ذخیرهسازی حرارتی (۵٬۹۰۷ مگاواتساعت) در جهان.
هوش مصنوعی نیز به یکی از ارکان کلیدی گذار انرژی در دبی بدل شده است. DEWA با بهرهگیری از فناوریهای نوین، نخستین سامانه کنترل توربین گازی مبتنی بر هوش مصنوعی را در نیروگاه جبلعلی توسعه داده؛ سیستمی با «دوقلوی دیجیتال» که بازده حرارتی را تا ۳ درصد افزایش داده و مصرف سوخت را کاهش میدهد. همچنین پستهای دیجیتال ۱۳۲/۱۱ کیلوولت مبتنی بر هوش مصنوعی، سالانه ۱۲۹ مگاواتساعت صرفهجویی انرژی و ۵۴ تُن کاهش دیاکسیدکربن برای هر پست به همراه دارند. «رمّاس»، دستیار مجازی DEWA نیز با پاسخ به بیش از ۱۰ میلیون پرسش، هزینههای عملیاتی را تا ۵۰ درصد کاهش داده است.
تا پایان ۲۰۲۴، انتشار خالص دیاکسیدکربن در دبی نسبت به سناریوهای معمول، ۲۸.۶ درصد کاهش یافته است. در حوزه پایداری خدمات، DEWA با ثبت کمترین زمان قطع برق برای مشترکان—میانگین ۰.۹۴ دقیقه در سال—رکوردی جهانی بر جای گذاشته است؛ مقایسهپذیر با حدود ۱۵ دقیقه در شرکتهای پیشروی اروپایی.
تحقیق و توسعه، موتور محرکه نوآوری در این مسیر است. «مرکز پایداری و نوآوری» در پارک خورشیدی، با ثبت اختراعاتی در حوزه باتریهای ردوکس فلو و پروژههای پایلوت ذخیرهسازی انرژی با پشتیبانی تسلا، به قطبی جهانی در فناوری انرژی تجدیدپذیر تبدیل شده است. «مرکز تحقیق و توسعه DEWA» نیز در حوزههایی چون شبکههای هوشمند، نمکزدایی پاک و باتریهای نسل جدید فعال است. همکاریهای گسترده با دانشگاهها و مؤسسات علمی بینالمللی، جایگاه دبی را در خط مقدم این عرصه تثبیت کردهاند.
از دیگر پروژههای شاخص میتوان به نخستین نیروگاه هیدروژن سبز خورشیدی خاورمیانه در همین پارک اشاره کرد که با ظرفیت تولید ۲۰ کیلوگرم در ساعت فعالیت میکند. نیروگاه برقآبی حتا با ظرفیت ۲۵۰ مگاوات و ذخیره ۱٬۵۰۰ مگاواتساعت نیز با بازده چرخهای ۷۸.۹ درصد، نخستین نمونه از این نوع در شورای همکاری خلیج فارس محسوب میشود. افزون بر آن، «مرکز تبدیل پسماند به انرژی دبی» بهعنوان بزرگترین مرکز جهانی از این نوع، با ظرفیت ۲۰۰ مگاوات، سالانه ۲٬۴۰۰ تُن از انتشار دیاکسیدکربن میکاهد و به تحقق اقتصاد چرخشی یاری میرساند.
دبی با بهرهگیری از سیاستگذاری منسجم، فناوریهای پیشرفته و همکاریهای بینالمللی، نهتنها در پاسخ به بحرانهای زیستمحیطی موفق عمل کرده، بلکه الگویی جهانی برای توسعه پایدار شهری ارائه داده است.
