«نی‌زن بر دروازه‌های سپیده‌دم»؛ مروری بر نخستین آلبوم پینک فلوید

نی‌زن بر دروازه‌های سپیده‌دم نخستین آلبوم گروه موسیقی پینک فلوید است که در آگست سال ۱۹۶۷ منتشر شد، این آلبوم که در ژانر سایکیدلیک راک ساخته شده بود، تبدیل به جرقه‌ی ایجاد گروهی شد که تاثیری همه‌سویه و عمیق بر موسیقی راک – و در کل هنر موسیقی- بعد از خود برجا نهاد. در واقع راهی که پینک فلوید پس از این آلبوم در ژانر پرطرف‌دار آن روزها، راک، پیمود؛ ادامه‌ی راهی بود که در این آلبوم آغاز کرده بودند و چنان‌چه خود اعضای پینک فلوید به‌درستی اشاره کرده‌اند، تم‌ها و مضامین این آلبوم در کارهای بعدی پینک فلوید مدام تکرار و بازتولید شده‌اند.

آلبوم تحت نظر عضوِ بنیان‌گذار، و نابغه‌ی گروه، سید بَرت ساخته شد. و بیش‌ترین سهم را در ساخت این آلبوم، برت به‌عهده داشته‌است. و در واقع تنها آلبومی که با نظارت و حضور مستقیمِ خودِ برت از پینک‌فلوید اکران شد، همین آلبوم بود. بَرت نه‌تنها خواننده‌ی اصلی پینک فلوید، بلکه گیتاریست و ترانه‌نویسِ معروف‌ترین قطعاتِ دوره‌ی نخست کار پینک فلوید نیز بود، چنان‌که کار او، و خاطرات هم‌گروهی‌های او شهادت می‌دهند، برت در کار موسیقی از نبوغی کم‌نظیر برخوردار بود و روحیه‌ی کار پینک فلوید که پرداختن به مسئله‌ی معینی از بشر و بازتاب آن‌ها بود، در واقع متاثر از همین عضو بنیان‌گذار بوده‌است. قطعاتی چون «دو چرخه» در این آلبوم که متن ترانه و موسیقی آن‌ را برت ساخته و خود این آهنگ را اجرا کرده‌است، نشان‌گر خلاقیت حیرت‌آور هنری او هستند. قطعه‌ی «دو چرخه» جدا از ترانه‌ی فراواقعی و عجیب‌اش، ساختار موسیقایی عجیبی نیز دارد و به‌نظر می‌رسد که ترانه برعکس ترانه‌های عادی و به‌گونه‌ی برعکس شاخته شده‌است.

تاثیر برت و این آلبوم بر کار پینک فلوید آن‌چنان عمیق بوده‌است که عده‌ای از طرف‌داران و علاقه‌مندان پینک فلوید باور دارند که «پینک فلویدِ واقعی» با همین آلبوم زاده‌شد و با همین آلبوم نیز از میان رفت. اشاره‌ای آنان به میزانِ خلاقیت و ضدجریان بودن عمیق این آلبوم در میان کارهای پینک فلوید است؛ درحالی‌که پس از خروج برت از گروه و رهبری راجر واترز، این گروه دست به تولید موسیقی‌ای به‌شدت مردم‌پسند زد، در واقع خودِ میزانِ فروش آلبوم «نیمه‌ی تاریک ماه» را می‌توان شاهدی بر این ادعا دانست، درحالی‌که این آلبوم نخستین پینک‌فلوید به‌لحاظ موفقیت تجاری اساساً با آن آلبوم‌های معروف پسین، قابل مقایسه نیست.

اصلی‌ترین قطعات این آلبوم را در واقع دارای دو سمت بوده‌است،‌ می‌توان «مادر ماتیلدا» که توسط برت و ریچارد رایت اجراه شده‌است، «سمِ شیطان» که توسط برت اجرا شده‌است، «خداوند اخترشناسی» که دوباره رایت و برت آن را به‌گونه‌ی مشترک اجرا کرده‌اند و قطعه‌ی «دو چرخه» که برت آن را به‌تنهایی اجرا کرده‌است، نامید. ضمن این‌که قطعه‌ی «اوردرایو میان‌ستاره‌ای» که قطعه‌ی بی‌کلامی در این آلبوم است نیز یکی از ماندگارترین و پرشنونده‌ترین کارهای پینک‌فلوید در تمام تاریخ آن دانسته می‌شود.

این آلبوم بازخوردی خوب از سوی منتقدان وقت موسیقی نیز دریافت کرده بود و آن را از نخستین‌ و پیش‌گام‌ترین آلبوم‌های سایکدلیک راک نامیده بودند،‌ البته با درخشش ستاره‌ی پینک‌فلوید در آلبوم‌های بعدی و سال‌های بعدی، این آلبوم نیز جای‌گاه ویژه‌ یافت و در میان ۵۰۰ آلبوم برترِ همه‌ی دوران‌ها در مجله‌ی «رولینگ استونز»، رتبه‌ی ۳۴۷ را به‌دست آورد.