در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، چشمانداز فعالیت شرکتهای چینی در این کشور با ابهام روبهرو شده است. اسناد مناقصه و تدارکات دولتی چین نشان میدهد هفتهها پیش از آغاز این حملات، شمار زیادی از شرکتهای دولتی و شبهدولتی چین در حال بررسی یا اجرای پروژههایی در ایران بودهاند.
این پروژهها حوزههایی از انرژی و صنایع سنگین گرفته تا زیرساختهای برق، حملونقل زمینی و نمایشگاههای تجاری را در بر میگرفت. با این حال، میزان دقیق سرمایهگذاری چین در این طرحها بهطور شفاف اعلام نشده است.
چین که یکی از نزدیکترین متحدان ایران و بزرگترین خریدار نفت این کشور بهشمار میرود، تاکنون درباره پیامدهای تجاری و اقتصادی حملات سکوت کرده است. پکن در عین حال عملیات نظامی آمریکا را «غیرقابلقبول» خوانده و خواستار خویشتنداری شده است.
اسناد رسمی نشان میدهد در ماههای اخیر قراردادهایی در بخشهایی مانند ساخت فولاد، تجهیزات شبکه انتقال برق، راهاندازی نیروگاههای برقآبی و کریدورهای حملونقل زمینی میان دو کشور فعال بوده است.
از جمله، شرکت مهندسی و ساختوساز شانگهای بائویه، وابسته به گروه متالورژی چین، در ماه گذشته مناقصهای برای تأمین فولاد سازهای در یک پروژه مستقر در ایران منتشر کرده است. همچنین شرکت پینگگائو الکتریک، مرتبط با شبکۀ دولتی برق چین، در اسناد خود به پروژهای در ایران درباره ایستگاه سیار برق اشاره کرده است.
ایران همچنین در طرح «یک کمربند، یک راه» چین جایگاه دارد؛ ابتکار زیرساختی گستردهای که هدف آن اتصال شرق آسیا به اروپا است.
در بخش مواد خام، اسناد نشان میدهد برخی شرکتهای فولاد چین برای خرید گندله سنگآهن با منشأ ایرانی اعلام آمادگی کردهاند. در بخش پتروشیمی نیز سفارشهایی برای پلیاتیلن با مشخصات تولید ایران ثبت شده است.
استانهای مختلف چین نیز در حال برنامهریزی برای نمایشگاههای تجاری در تهران بودهاند؛ از جمله در حوزه قطعات خودرو، داروسازی و تجهیزات الکترونیکی. برخی از این مناقصهها تا اوایل ماه مارچ باز بوده است.
کارشناسان میگویند در صورت طولانیشدن جنگ، سرمایهگذاری مستقیم خارجی در ایران بهشدت آسیب خواهد دید؛ نهتنها از سوی چین، بلکه از سوی دیگر کشورها نیز. با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند اگر درگیری پایان یابد، شرکتهای چینی ممکن است در بازسازی احتمالی ایران نسبت به رقبای غربی دست بالا را داشته باشند.