تشدید جنگ در خاورمیانه باعث توقف تولید در برخی کارخانههای کود شیمیایی و اختلال در مسیرهای کشتیرانی شده است؛ وضعیتی که میتواند عرضه این مواد حیاتی به کشورهای آسیایی را درست پیش از آغاز فصل اصلی کشت غلات با مشکل روبهرو کند.
بهگفتۀ معاملهگران و واردکنندگان، کشورهایی مانند هند و چین ــ که پرجمعیتترین کشورهای جهان هستند ــ و همچنین صادرکنندگان مهم محصولات کشاورزی مانند استرالیا و اندونیزیا ممکن است با کمبود کودهای نیتروژنی و فسفاتی مواجه شوند.
یکی از عوامل اصلی این اختلال، توقف تقریباً کامل عبور کشتیها از تنگۀ هرمز است؛ مسیری که حدود یکسوم تجارت جهانی مواد اولیه کودهای شیمیایی از آن عبور میکند. علاوه بر آن، کاهش تولید در برخی کشورهای خاورمیانه نیز عرضه جهانی را محدود کرده است.
شرکت قطر انرژی تولید در بزرگترین مجتمع تولید اوره جهان را متوقف کرده است، زیرا در پی حملات به تأسیسات گاز طبیعی مایع، دسترسی به خوراک گاز طبیعی قطع شده است. همزمان تولید گوگرد در بخشهای دیگر خاورمیانه نیز کاهش یافته است.
کارشناسان بازار میگویند با آغاز جنگ، جهان عملاً سه صادرکنندۀ بزرگ اوره و آمونیاک بدون آب را از دست داده است: قطر، ایران و عربستان سعودی. این موضوع بخش قابلتوجهی از عرضه جهانی را کاهش داده است.
در همین حال، هند اخیراً قراردادی برای واردات ۱.۳ میلیون تن اوره امضا کرده که بخشی از آن قرار بود از خاورمیانه تأمین شود. اکنون نگرانیهایی وجود دارد که این محمولهها بهموقع به هند نرسد.
بازار جهانی کودهای شیمیایی حتی پیش از آغاز جنگ نیز با محدودیت عرضه روبهرو بود. چین برای حفظ ذخایر داخلی صادرات برخی کودها را محدود کرده و تولیدکنندگان اروپایی نیز بهدلیل از دستدادن گاز ارزان روسیه تولید خود را کاهش دادهاند.
در نتیجه این شرایط، قیمت اوره در بازار جهانی حدود ۸۰ دالر در هر تن افزایش یافته و از حدود ۴۷۰ دالر پیش از آغاز جنگ به سطح بالاتری رسیده است.
تحلیلگران میگویند اگر جنگ کوتاهمدت باشد، کشورهایی مانند هند ممکن است با افزایش واردات از روسیه کمبود را جبران کنند. اما در صورت طولانیشدن درگیری، فشار بر بازار جهانی کودهای شیمیایی و بخش کشاورزی آسیا افزایش خواهد یافت.