علامت: مواد مخدر

دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد اعلام کرد الگوی مصرف مواد در افغانستان، در کنار تداوم استفاده از مواد سنتی، به‌طور فزاینده‌ای به‌سمت مواد مصنوعی و سوءمصرف داروهای دارویی در حال تغییر است. این یافته‌ها در ارزیابی مصرف مواد سال ۲۰۲۵ منتشر شده و سومین و آخرین جلد از «پیمایش ملی مصرف مواد در افغانستان» به‌شمار می‌رود.

بر اساس این گزارش، مردان شرکت‌کننده بیشترین مصرف را برای چرس با ۴۶ درصد و تریاک با ۱۹ درصد ذکر کرده‌اند. در کنار آن، «قرص کِی» با ۱۱ درصد و مت‌آمفتامین با ۷ درصد نیز گزارش شده است. آخرین سنجش ملی مصرف مواد در افغانستان در سال ۲۰۱۵ انجام شده بود. این پیمایش با پشتیبانی برنامه توسعه سازمان ملل متحد انجام شده و بر دو جلد پیشین با تمرکز بر سلامت، شامل نقشه‌برداری مراکز درمان اختلالات مصرف مواد و ارزیابی مصرف پرخطر، بنا شده است.

یافته‌ها نشان می‌دهد وابستگی به مواد فشار اقتصادی سنگینی بر خانواده‌ها وارد می‌کند. هزینه مصرف موادی مانند مت‌آمفتامین و تریاک می‌تواند از درآمد یک روز کار نیز بیشتر باشد. برای نمونه، مصرف یک روز مت‌آمفتامین تا ۱۳۸ درصد درآمد روزانۀ یک کارگر روزمزد یا ۶۷ درصد دستمزد یک کارگر ماهر هزینه دارد. پاسخ‌دهندگان دلایل اصلی تداوم مصرف را فقر، بیکاری و دشواری‌های مالی عنوان کرده‌اند. درد جسمی و بیماری، فشارهای روانی، مشکلات خانوادگی و وابستگی نیز از عوامل مهم ذکر شده است. در مجموع، پیوند قوی میان مصرف مواد و فشارهای اجتماعی و اقتصادی گسترده‌تر دیده می‌شود.

الیور اشتولپه، نمایندۀ منطقه‌ای دفتر مقابله با مواد مخدر سازمان ملل، گفت مصرف مواد به‌طور نزدیک با فقر، بیکاری و نیازهای درمان‌نشده سلامت مرتبط است و پاسخ‌های مؤثر باید درمان و کاهش آسیب را با مراقبت‌های اولیه صحی، حمایت‌های روانی و حفاظت اجتماعی یک‌جا کند تا از خوددرمانی زیان‌بار کاسته و به بهبود کمک شود.

استیون رودریگز، نمایندۀ مقیم برنامه توسعه سازمان ملل در افغانستان، نیز گفت این پیمایش تصویر روشنی از واقعیت‌های مصرف مواد و چالش‌های پیش‌روی مردم ارائه می‌کند و می‌تواند به شکل‌دهی سیاست‌ها و برنامه‌های قوی‌تر برای رسیدگی به ابعاد صحی مصرف مواد و ریشه‌های آن، از جمله کمبود شغل و فرصت‌های اقتصادی، کمک کند.

یافته‌های پیشین پیمایش مصرف پرخطر نشان می‌دهد ۸ درصد از پاسخ‌دهندگان در طول زندگی خود تزریق مواد را تجربه کرده‌اند و از میان آنان بیش از ۷۵ درصد از سوزن مشترک استفاده کرده‌اند و حدود نیمی دسترسی منظم به تجهیزات استریل نداشته‌اند. شکاف جنسیتی نیز چشمگیر است، به‌گونه‌ای که تنها ۲۹ درصد زنان در مقایسه با ۵۳ درصد مردان درمان دریافت کرده‌اند. این موضوع نیاز به گسترش خدمات ویژه زنان را برجسته می‌کند.

با وجود گزارش مقام‌های حاکم مبنی بر درمان شمار زیادی از مصرف‌کنندگان، نقشه‌برداری مراکز درمانی نشان می‌دهد کمبودهای جدی در توزیع، دسترسی، کیفیت و پوشش جنسیتی خدمات همچنان پابرجاست. نزدیک به دو سوم مراکز تنها به مردان خدمات می‌دهند، ۱۷.۱ درصد فقط ویژه زنان است و در ۳۲ ولایت بررسی‌شده، اندکی بیش از یک سوم خدمات در دسترس زنان قرار دارد. کمبود نیروی صحی متخصص و زیرساخت ناکافی از دیگر چالش‌هاست.

ژرژت گانیون، سرپرست دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان، تأکید کرد این مطالعات برای هدایت پاسخ‌ها ضروری است و رویکرد مردم‌محور، شامل پایان‌دادن به انگ و تبعیض پیرامون مصرف مواد، باید در اولویت قرار گیرد. او افزود پیشگیری مؤثرترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین راهبرد برای حفاظت از جامعه و کاهش تقاضاست.

بر پایه این سه جلد و استانداردهای بین‌المللی، توصیه شده است خدمات داوطلبانه و مبتنی بر حقوق بشر برای درمان و کاهش آسیب برای زنان و مردان گسترش یابد، آموزش کارکنان صحی تقویت شود و حداقل استانداردهای مراکز درمانی بهبود پیدا کند. همچنین پیوند این خدمات با مراقبت‌های اولیه صحی، حمایت‌های روانی اجتماعی، حفاظت اجتماعی و کمک‌های معیشتی برای کاهش فقر، درد و رنج و کاستن از بار خانوارها ضروری دانسته شده است.

اداره‌ی امنیت دولتی ازبیکستان اعلام کرد که در دو عملیات جداگانه، 4 تن را در پیوند به خرید مواد مخدر «قاچاق‌شده از افغانستان» بازداشت کرده است.

در یکی از این عملیات‌ها، نیروهای ازبیکستانی فرد 42 ساله‌ای را با همدستش، هنگام دریافت حدود 10 کیلوگرام چرسی که قبلاً از سوی قاچاقچیان از افغانستان وارد ولایت سرخان‌دریا شده بود را بازداشت کردند.

این اداره روز گذشته (چهارشنبه، 26 سنبله)، اعلام کرد که عملیات دیگری برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر از افغانستان انجام داده است. در این عملیات، دو تن هنگام خارج‌کردن 6.1 کیلوگرام تریاک و 9.8 کیلوگرام کاه خشخاش از مخفیگاهی بازداشت شدند.

اداره‌ی امنیت دولتی ازبیکستان اعلام کرد که این موادها به هدف فروش، از افغانستان قاچاق شده بودند.

علیه متهمان پرونده‌های کیفری تشکیل شده است و تلاش‌ها برای شناسایی همدستان این افراد همچنان ادامه دارند.

طالبان از آغاز حاکمیت مجدد خود، کشت و خریدوفروش مواد مخدر در افغانستان را ممنوع اعلام کرده، اما با این وجود، این پدیده هنوز ریشه‌کن نشده است.

پیشتر، دانلد ترمپ، رییس‌جمهوری امریکا، افغانستان را به عنوان کشور تولید و ترانزیت مواد مخدر اعلام کرده بود.

سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت ملی روسیه، در مقاله‌ای در «روزنامه‌ی دولتی روسیه» نوشت که قدرت‌های غربی با وجود از دست دادن جایگاه خود در افغانستان، در پی بازگرداندن تاسیسات و زیرساخت‌های نظامی ناتو به منطقه هستند.

او همچنین افزود که این کشورها برای گسترش روابط با طالبان تلاش می‌کنند. به گفته‌ی او، امریکا، بریتانیا و آلمان با وجود اعلام‌های رسمی مبنی بر نداشتن قصد برای شناسایی طالبان، آشکارا تمایل خود را برای نزدیکی با این گروه نشان داده‌اند.

شویگو تصریح کرد: «تصادفی نیست که فرستادگان آن‌ها در مدت‌ اخیر مکرراً به کابل سفر کرده‌اند.»

با این حال، شویگو در این مقاله تاکید کرد که افغانستان همچنان با تهدیدهای جدی امنیتی مواجه است. به گفته‌ی او، در این کشور حدود ۲۰ گروه هراس‌افگن با بیش از ۲۳ هزار جنگجو حضور دارند و شاخه‌ی خراسان داعش ـ که پایگاه‌ها و اردوگاه‌های آموزشی در شرق، شمال و شمال‌شرق افغانستان دارد ـ اصلی‌ترین خطر برای منطقه محسوب می‌شود. او ادعا کرد که اگر تحریم‌های غرب علیه طالبان اعمال نمی‌شدند، مبارزه با این گروه‌ها می‌توانست «بسیار کارآمدتر» باشد.

دبیر شورای امنیت ملی روسیه همچنین به موضوع مواد مخدر پرداخته و حضور امریکا و ناتو را عامل اوج‌گیری تولید تریاک در افغانستان دانسته است. او یادآور شده که در سال ۲۰۱۷ تولید تریاک در افغانستان به ۹۰۰۰ تن رسید، در حالی‌که طالبان پس از بازگشت دوباره به قدرت در ۲۰۲۲، کشت خشخاش را ممنوع کردند و طبق آمار ملل متحد، سطح زیر کشت در ۲۰۲۳ تا ۹۵ درصد کاهش یافت و تولید تریاک به ۳۳۳ تن رسید. شویگو این کاهش را نشانه‌ای از «تغییر مثبت» نسبت به دوران حضور غرب دانسته است.

او همچنین یادآور شده که روسیه نخستین کشور جهان بود که «حکومت طالبان» را به رسمیت شناخت. به گفته‌ی او، این تصمیم در جهت گسترش همکاری اقتصادی و انسانی و نیز تقویت امنیت منطقه‌ای از طریق مبارزه با هراس‌افگنی و قاچاق مواد مخدر اتخاذ شد. شویگو همچنین بر ضرورت پیوند دوباره‌ی افغانستان با سازمان همکاری شانگهای تاکید کرده است.

وی در بخش دیگری از مقاله، به خروج آشفته‌ی نیروهای امریکایی و ناتو در اگست ۲۰۲۱ اشاره کرده و آن را «نماد شکست کامل» سیاست‌های غرب در قبال افغانستان خوانده است. او نوشت که هزینه‌های بی‌پیشینه‌، به‌ویژه صرف حدود دو تریلیون دالر، همراه با تصمیم‌های نادرست، موجب شد افغانستان برای سال‌های طولانی دچار بحران شود و تمامی مسئولیت «بازسازی پسامنازعه‌ی» این کشور باید بر دوش همان دولت‌های غربی باشد.

طالبان امروز چهارشنبه (۲۹ اسد)، از جلوگیری قاچاق 249 کیلوگرام تریاک در تخار و زابل خبر داد. به گفته‌ی این گروه در پیوند به این رویداد سه ‌تن بازداشت شده‌اند.

وزارت داخله‌ی طالبان با انتشار خبرنامه‌ای گفت که از منطقه‌ی خطایان شهر تالقان ۱۶۰ کیلوگرام تریاک کشف شد که به صورت «ماهرانه‌» در موتری جابجا شده‌ بود.

در پیوند به این رویداد یک ‌تن نیز بازداشت شده ‌است.

در عملیات جداگانه‌ای، طالبان در شاهراه کابل – قندهار، در ولسوالی ‌شاجوی زابل دو تن را به اتهام جاگذاری 89 کیلوگرام تریاک در موتر حامل‌شان، بازداشت کرده است.

طالبان در حالی از کشف این مواد‌ مخدر خبر می‌دهد که اداره‌ی امنیت دولتی ازبیکستان روز گذشته (سه‌شنبه، ۲۸ اسد)، اعلام کرد که دو‌ تن را در پیوند به خرید مواد مخدر از قاچاقچیان افغانستان و توزیع آن‌ها در ولایت فرغانه‌ی این کشور بازداشت کرده است.

به گفته‌ی این اداره، از نزد این دو فرد، ۵.۸۷۸ کیلوگرام تریاک و ۳.۹۲۲ کیلوگرام چرس کشف شده که به طور قاچاقی از افغانستان وارد ازبیکستان شده بود.

همچنان اتهاماتی علیه این گروه نیز وجود دارد که در کشت و قاچاق مواد‌مخدر «سهم» دارند. اواخر سال‌گذشته، نشریه‌ی دیپلومات گزارشی منتشر کرد که طالبان در مواجهه با بحران اقتصادی و توقف کمک‌های بشردوستانه از سوی امریکا، از «شدت در برابر کشت مواد مخدر کاسته است و سیاست نرم‌تری را در این زمینه در پیش گرفته‌ است.»

اداره‌ی امنیت دولتی ازبیکستان اعلام کرد که دو تن را در پیوند به خرید مواد مخدر از قاچاقچیان افغانستان و توزیع آن‌ها در ولایت فرغانه‌ی این کشور بازداشت کرده است.

این اداره، روز گذشته (سه‌شنبه، 28 اسد)، گفت که یک زن ازبیکستانی 61 ساله را همراه با پسر 32 ساله‌اش بازداشت کرده است. از نزد این دو فرد، 5.878 کیلوگرام تریاک و 3.922 کیلوگرام چرس کشف شده که به طور قاچاقی از افغانستان وارد ازبیکستان شده بود.

اداره‌ی امنیت دولتی ازبیکستان گفت که برای این افراد پرونده‌های کیفری باز شده و تا زمان تحقیقات بیشتر، در بازداشت به سر می‌برند.

به گفته‌ی این اداره، در چندین عملیات جداگانه، نزدیک به 80 کیلوگرام موادمخدر واردشده از افغانستان، تاجیکستان و روسیه ضبط شده است.

طالبان از آغاز حاکمیت مجدد خود، کشت و خریدوفروش مواد مخدر در افغانستان را ممنوع اعلام کرده، اما با این وجود، این پدیده هنوز ریشه‌کن نشده است.

وزارت داخله‌ی طالبان اعلام کرده که شش تن، از جمله سه زن، به اتهام تولید و فروش مشروبات الکولی در شهر کابل، بازداشت شده‌اند.

به گفته‌ی طالبان، از نزد این افراد ۴۹ لیتر مشروبات الکولی و ۱۱ بشکه کشمش تخمیرشده که در تهیه‌ی این نوشیدنی‌ها استفاده می‌شود، به دست آمده است.

عبدالباری محمدی، مدیر مبارزه با مواد مخدر طالبان، گفته‌است که این افراد مسئولیت اداره‌ی یک کارخانه‌ی تولید مشروبات الکولی در کابل را بر عهده داشتند و به «جرایم» خود اعتراف کرده‌اند. وی افزوده که پرونده‌ی این افراد تکمیل و به نهادهای عدلی و قضایی طالبان سپرده خواهد شد.

همچنین، طالبان در یک نوار تصویری، اعتراف یکی‌از مظنونان با نام «میرزا علی» را نشر کرده‌اند. او می‌گوید: «سه زن مشروبات الکولی را تهیه می‌کردند و ما سه مرد آن‌ها را به فروش می‌رساندیم.»

از نظر منتقدان، بازداشت‌ افراد به اتهام تولید یا فروش مشروبات الکولی و موارد مشابه، بخشی از روند نمایشی طالبان برای نشان دادن مبارزه با «فساد اخلاقی» است؛ در حالی‌که این گروه در برابر فساد ساختاری در درون خود، به‌ویژه در سطوح بالا، سکوت اختیار کرده‌ است. در آغازین ماه‌های حاکمیت طالبان، شب‌نشینی حاشیه‌دار عبدالله گل حقانی، برادر عالم گل حقانی، ربیس پیشین ریاست پاسپورت طالبان، خبرساز شده بود.