علامت: قیمت نفت

گسترش جنگ میان ایران، ایالات متحده و اسرائیل پرسش تازه‌ای را در بازارهای جهانی مطرح کرده است: آیا این بحران تنها یک «دست‌انداز موقت» برای اقتصاد جهان است یا می‌تواند آغاز دوره‌ای طولانی از بی‌ثباتی در تجارت و بازارهای مالی باشد.

وزیر انرژی ایالات متحده گفته است که هزینه‌های اقتصادی این جنگ «بهای کوچکی» برای رسیدن به اهداف نظامی آمریکا است. اما در مقابل، مدیر صندوق بین‌المللی پول هشدار داده است که این درگیری می‌تواند اقتصاد جهانی را برای مدتی طولانی در وضعیت بی‌ثباتی قرار دهد.

پس از حملات نظامی به ایران، قیمت نفت خام حدود ۱۲ درصد افزایش یافت و روند صعودی در قراردادهای نفتی تا سال ۲۰۳۱ نیز مشاهده شد. هم‌زمان حمل‌ونقل نفت در منطقه با اختلال گسترده روبه‌رو شده و عبور کشتی‌ها از تنگۀ هرمز همچنان با خطر روبه‌رو است.

در عرصۀ سیاسی نیز تلاش‌ها برای محدود کردن عملیات نظامی آمریکا نتیجه‌ای نداشت. سنای ایالات متحده با اکثریت جمهوری‌خواهان طرحی را که هدف آن توقف حملات هوایی آمریکا به ایران بود، رد کرد. در همین حال ایران موج تازه‌ای از حملات موشکی را به اسرائیل آغاز کرد.

با وجود این تنش‌ها، واکنش بازارها یکدست نبوده است. بازارهای سهام در آسیا افزایش یافتند و شاخص بورس کُسپى در کوریای جنوبی رشد قابل‌توجهی ثبت کرد. در مقابل، قیمت نفت و طلا ــ که به‌عنوان دارایی امن در زمان بحران شناخته می‌شوند ــ همچنان در حال افزایش است.

کارشناسان می‌گویند مسیر آینده بازارها تا حد زیادی به مدت زمان جنگ و احتمال گسترش آن بستگی دارد. در صورتی که درگیری طولانی شود، احتمال افزایش بیشتر قیمت انرژی، رشد تورم و فشار بر اقتصاد جهانی وجود دارد.

حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران می‌تواند تورم را در اروپا افزایش داده و رشد اقتصادی شکنندۀ این قاره را بیش‌تر تضعیف کند.

این حملات باعث اختلال در کشتیرانی تجاری در خلیج فارس شده است؛ منطقه‌ای که منبع مهم تأمین سوخت و فرآورده‌های نفتی برای اروپا به‌شمار می‌رود. در پی این اختلال، قیمت انرژی در بازارهای مالی به‌سرعت افزایش یافت.

تنگۀ هرمز که میان عمان و ایران قرار دارد، مسیر عبور حدود ۲۰ درصد نفت جهان است؛ از جمله صادرات عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عراق، کویت و ایران. همچنین بخش بزرگی از گاز طبیعی مایع قطر نیز از این مسیر منتقل می‌شود.

اروپا پس از کاهش وابستگی به انرژی روسیه در پی جنگ اوکراین، بیش‌تر به واردات از منطقه خلیج فارس متکی شده است. بریتانیا، ایتالیا، بلجیم و پولند از جمله کشورهایی هستند که وابستگی بیشتری به واردات گاز طبیعی مایع از مسیر تنگۀ هرمز دارند.

در پی تشدید تنش‌ها، بیش از ۲۰۰ کشتی، از جمله نفت‌کش‌ها و کشتی‌های حامل گاز مایع، در نزدیکی تنگۀ هرمز لنگر انداخته‌اند. بهای نفت برنت نزدیک به ۸ درصد افزایش یافته و به حدود ۷۸ دالر در هر بشکه رسیده است. قیمت گاز طبیعی در بازار هلند نیز حدود ۱۹ درصد رشد کرده و به ۳۸ یورو در هر مگاوات‌ساعت رسیده است.

بانک مرکزی اروپا پیش‌تر برای سال جاری قیمت ۶۲.۵ دالر برای هر بشکه نفت و ۲۹.۶ یورو برای هر مگاوات‌ساعت گاز را پیش‌بینی کرده بود. اکنون انتظار می‌رود این نهاد در برآوردهای جدید خود، چشم‌انداز تورم انرژی را افزایش دهد.

با این حال، تحلیل‌گران می‌گویند تأثیر افزایش قیمت انرژی بر تورم بیش‌تر از اثر آن بر رشد اقتصادی خواهد بود. برآوردهای پیشین بانک مرکزی اروپا نشان می‌دهد افزایش ۱۴ درصدی پایدار در قیمت نفت و گاز می‌تواند رشد اقتصادی را حدود ۰.۱ درصد کاهش داده و تورم را تا ۰.۵ درصد بالا ببرد.

اقتصاد منطقۀ یورو و بریتانیا امسال به‌ترتیب رشد ۱.۲ و ۱ درصدی را تجربه خواهند کرد؛ نرخی که در مقایسه با ایالات متحده پایین‌تر است. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند شوک کنونی احتمالاً به شدت بحران انرژی سال ۲۰۲۲، پس از حملۀ روسیه به اوکراین، نخواهد بود.

بانک مرکزی اروپا معمولاً به نوسانات کوتاه‌مدت بازار واکنش فوری نشان نمی‌دهد. واکنش این نهاد و بانک انگلستان به مدت و گستردگی درگیری بستگی خواهد داشت. اگر جنگ تنها چند هفته ادامه یابد، تأثیر آن محدود خواهد بود؛ اما در صورت تداوم چندماهه، تورم می‌تواند دست‌کم یک درصد افزایش یافته و رشد اقتصادی کاهش یابد.

در حال حاضر، بازارها انتظار تغییر نرخ بهره در منطقۀ یورو طی سال جاری را ندارند.

روپیه هند احتمالاً روز دوشنبه از سطح ۹۱ در برابر هر دالر عبور می‌کند؛ پس از آن‌که حملات آمریکا و اسرائیل به ایران باعث افزایش تنش‌ها و جهش قیمت نفت شد.

پیش‌بینی می‌شود روپیه در بازۀ ۹۱.۲۸ تا ۹۱.۳۲ باز شود. این ارز روز جمعه در سطح ۹۰.۹۷۵۰ بسته شده بود.

در پی حملات هوایی، آیت‌الله علی خامنه‌ای کشته شد و ایران نیز با حملات موشکی پاسخ داد. این تحولات نگرانی‌ها از گسترش درگیری در منطقه را افزایش داده است. دونالد ترامپ گفته است که این درگیری ممکن است چند هفته ادامه یابد.

قیمت نفت به بالاترین سطح در بیش از یک سال رسید و سرمایه‌گذاران به دارایی‌های امن مانند طلا روی آوردند. ایران اعلام کرده است که تردد کشتی‌ها در تنگۀ هرمز را متوقف کرده؛ مسیری که بخش بزرگی از نفت جهان از آن عبور می‌کند.

کارشناسان می‌گویند در صورت ادامۀ افزایش قیمت نفت، ارز کشورهایی که واردکنندۀ نفت هستند، از جمله هند، تحت فشار بیشتری قرار خواهند گرفت.

بازارهای آسیایی نیز افت کردند و شاخص دالر اندکی کاهش یافت. معامله‌گران انتظار دارند بانک مرکزی هند برای جلوگیری از سقوط شدید روپیه وارد بازار شود.

بازارهای سهام آمریکا در معاملات کم‌حجمِ روزهای پایانی سال ۲۰۲۵ با افتی اندک بسته شدند. هر سه شاخص اصلی وال‌استریت کاهش جزئی را ثبت کردند، اما در مجموع سالی پُربازده و با رشدهای دورقمی را پشت سر گذاشتند.

به‌گزارش رویترز، احتیاط سرمایه‌گذاران در آستانۀ تعطیلات سال نو و کاهش حجم معاملات، به افت خفیف بازار انجامید. با این حال، سودهای قوی شرکت‌ها در طول سال از بازار سهام حمایت کرده است.

صورت‌جلسه‌ی آخرین نشست فدرال رزرو نشان داد اعضا درباره‌ی مسیر آینده‌ی سیاست پولی اختلاف‌نظر دارند؛ برخی نگران تداوم تورم‌اند و برخی دیگر بر ضعف احتمالی بازار کار تأکید می‌کنند.

در پایان معاملات نیویورک، داوجونز، اس‌اندپی ۵۰۰ و نزدک همگی اندکی پایین‌تر بسته شدند. در مقابل، بازارهای سهام اروپا در معاملات پایان سال رکورد تازه‌ای ثبت کردند.

در بازار فلزات گران‌بها، طلا و نقره پس از افت شدید روز قبل، دوباره افزایش یافتند. طلا همچنان در مسیر ثبت بهترین عملکرد سالانه‌ی خود در چند دهه‌ی اخیر قرار دارد.

دالر آمریکا تقویت شد، اما در مجموع سال ۲۰۲۵ یکی از ضعیف‌ترین عملکردهای سالانه‌ی خود را تجربه می‌کند. قیمت نفت تقریباً بدون تغییر ماند و بازار ارزهای دیجیتال نوسان محدودی داشت.