گذرگاه مرزی رفح در جنوب نوار غزه—تنها مسیر ارتباطی این منطقه محاصرهشده با مصر—روز دوشنبه پس از نزدیک به یک سال بستهبودن از سوی اسرائیل، بهطور محدود و فقط برای عبور پیاده مسافران بازگشایی شد. این گذرگاه در ماه می ۲۰۲۴ و در ماههای نخست جنگ اسرائیل با حماس، به تصرف نیروهای اسرائیلی درآمده بود. بازگشایی آن برای فلسطینیانی که بهدنبال خروج برای درمان پزشکی یا بازگشت پس از ترک غزه هستند، اهمیت حیاتی دارد.
رفح کجاست؟
گذرگاه رفح در مرز جنوبی غزه با مصر قرار دارد و نوار غزه را به شبهجزیرۀ سینا متصل میکند. این مسیر، راه ورود و خروج تقریباً تمام بیش از دو میلیون فلسطینی ساکن غزه است. این گذرگاه در کنار شهر رفح قرار دارد؛ شهری که پیشتر حدود ۲۵۰ هزار نفر جمعیت داشت اما اکنون بنا به گزارشها بر اثر عملیات اسرائیل بهطور کامل ویران و خالی از سکنه شده است.
منطقۀ مرزی میان رفح و مصر به «کریدور فیلادلفی» شناخته میشود؛ نواری شنی به طول ۱۴.۵ کیلومتر که پیش از جنگ، تونلهای متعددی در آن وجود داشت و برای دورزدن محاصرۀ اسرائیل جهت انتقال کالا و سلاح استفاده میشد.
کنترل گذرگاه در سمت غزه با نیروهای امنیتی اسرائیل است و مقامهایی از اتحادیۀ اروپا و تشکیلات خودگردان فلسطین بر آن نظارت میکنند.
چه کسانی میتوانند عبور کنند؟
عبور فقط برای فلسطینیان و آن هم بهصورت پیاده و پس از تأییدهای امنیتی اسرائیل و مصر مجاز است. دو منبع فلسطینی گفتهاند روزانه حدود ۵۰ نفر اجازه ورود به غزه و شمار مشابهی اجازه خروج خواهند داشت. حدود ۱۰۰ هزار فلسطینی در ماههای نخست جنگ از غزه گریختهاند و بسیاری خواهان بازگشت هستند. همچنین نزدیک به ۲۰ هزار بیمار فلسطینی برای درمان فوری نیازمند خروج از غزهاند.
دیپلماتها میگویند اسرائیل احتمالاً به خروج افراد بیش از ورود آنان اجازه خواهد داد. دولت راستگرای بنیامین نتانیاهو بارها تمایل خود را برای خروج دائمی فلسطینیان از غزه ابراز کرده است. با وجود بازگشایی محدود رفح، اسرائیل همچنان ورود خبرنگاران خارجی به غزه را ممنوع کرده و پوشش رسانهای بینالمللی صرفاً توسط خبرنگاران ساکن غزه انجام میشود.
دیگر گذرگاههای غزه کداماند؟
غزه یک گذرگاه اصلی با اسرائیل دارد: «کرم شالوم» در جنوب که از آغاز جنگ عمدتاً فعال بوده و برای ورود کمکهای بشردوستانه و کالاها استفاده میشود؛ عبور فلسطینیان عموماً از آن ممنوع است، هرچند برخی بیماران و دانشجویان اجازه خروج یافتهاند. گذرگاه «اِرِز» در شمال غزه از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بسته است و سایر نقاط ورود کمکها نیز بهطور مقطعی فعال بودهاند