علامت: خبرنگاران

صمیم فرامرز، خبرنگار و رامز احمدی، تصویربردار طلوع‌نیوز، هفت سال پیش، شامگاه ۱۴ سنبله، در حمله‌ای که داعش مسئولیت آن را بر دوش گرفت، کشته شدند.

آن‌ها که به منظور پوشش رویدادی انتحاری به دشت برچی کابل رفته بودند، در حمله‌ی دومی در باشگاه ورزشی میوند، جان باختند.

صمیم فرامرز که درس‌خوانده‌ی خبرنگاری در ازبیکستان بود، تصمیم داشت به ادامه‌ی تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد بپردازد. گفته می‌شود که او به شش زبان زنده‌ی جهان تسلط داشت.

رامز احمدی در سال ۱۳۷۳ خورشیدی به دنیا آمد. احمدی در رشته‌ی حقوق تحصیل کرده بود و همکارانش او را «مودب و صادق‌» توصیف می‌کنند.

در رویداد دومی حمله‌ بر باشگاه ورزشی میوند، دست‌کم ۲۵ تن جان باختند و ۸۷ تن دیگر زخمی شدند.

سال گذشته، برخی از همکاران پیشین این دو خبرنگار به مناسبت ششمین سالروز جان‌باختن شان، برنامه‌ای آموزشی-کاری شش‌ماهه برای آموزش خبرنگاران راه‌اندازی کردند.

لطف‌الله نجفی‌زاده، رییس پیشین طلوع‌نیوز، امروز پس از فراغت گروهی از جوانان از نخستین دور این برنامه، از آغاز ثبت‌نام دومین دور آن خبر داد.

در پی آغاز کارزار حفاظت از خبرنگاران افغانستان در پاکستان، ایران و ترکیه، امروز 50 نهاد حقوق‌بشری، مدنی و جنبش‌های اعتراضی زنان، با صدور اعلامیه‌ی مشترکی بر ضرورت حمایت بی‌درنگ از این خبرنگاران تاکید کردند.

این نهادها با استناد به اسناد الزام‌آور و عرفی حقوق بین‌الملل، از سه کشور میزبان خواستند بازداشت، اخراج و محرومیت خبرنگاران از حقوق اساسی‌شان را بی‌درنگ متوقف کرده، و روند بررسی پرونده‌های پناه‌جویان را تسریع کنند.

کارزار حفاظت از خبرنگاران افغانستان در 20 اسد به ابتکار خبرنگاران و با همکاری «سازمان حمایت از رسانه‌ها» راه اندازی شده بود.

در اعلامیه‌ هشدار داده شده: «بی‌توجهی به وضعیت این خبرنگاران، چشم‌پوشی از تهدید علیه آزادی بیان، کرامت انسانی و حق حیات است، زیرا که آزادی رسانه‌ها ستون فقرات دموکراسی و حفاظت از خبرنگاران، ضامن حقیقت، عدالت و آگاهی جمعی به شمار می‌رود.»

این 50 نهاد، از سازمان‌های حامی رسانه‌ها، چون گزارش‌گران بی‌مرز، فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران و کمیته‌ی حفاظت از خبرنگاران خواستند برای مستندسازی موارد نقض حقوق خبرنگاران افغانستان، جلب حمایت سیاسی و اعمال فشار دیپلوماتیک بر دولت‌های میزبان برای توقف اخراج آن‌ها، اقدام فوری کنند.

فدراسیون بین‌المللی خبرنگاران، امروز (سه‌شنبه، 14 اسد)، اعلام کرد که خبرنگاران در افغانستان همچنان از سوی طالبان با آزار و ارعاب روبه‌رو هستند. در بیانیه‌ی این نهاد آمده که طالبان در ماه جولای، دست‌کم هفت خبرنگار و کارمند رسانه‌ای را بازداشت کرده است.

فدراسیون بین‌المللی خبرنگاران و اتحادیه‌ی مستقل خبرنگاران افغانستان، خواستار آزادی این زندانیان شدند و از طالبان خواستند تا به بازداشت‌های «خودسرانه‌»ی کارکنان رسانه‌ای پایان دهد.

احمد نوید اصغری و مشتاق احمد حلیمی، کارمندان شرکت تولید محتوای رسانه‌ا‌ی پیکسل در کابل که در ماه جولای بازداشت شده بودند، به گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان، پس از دو هفته آزاد شدند. به گفته‌ی فدراسیون بین‌المللی خبرنگاران، طالبان این افراد را متهم به دوبله‌ی یک سریال «غیراسلامی» برای رسانه‌های خارجی کرد و بعداً، تحت فشارف آن‌ها را وادار به اعتراف کرد.

در بیانیه‌ی این نهاد آمده که ابوذر سرپلی، سردبیر خبرگزاری «توانا»، همراه با دو کارمند این رسانه به نام‌های بشیر هاتف و شکیب احمد نظری، در تاریخ 24 جولای، از سوی کارکنان وزارت امر به معروف طالبان بازداشت شدند.

بر بنیاد این بیانیه، طالبان مدعی شد که سرپلی از یوناما، یونسکو و دولت ایران، برای ترویج اشتغال زنان و انتشار گزارش‌هایی انتقادی علیه این گروه، پول دریافت کرده است. به گزارش فدراسیون بین‌المللی خبرنگاران، او همچنین به «فساد اخلاقی» و «جاسوسی» متهم شد و ظاهراً تحت فشار وادار به اعترافی شده که ویدیوی آن بعداً به‌صورت عمومی منتشر شد. از وضعیت این سه خبرنگار، اطلاعی در دست نیست.

یک کارمند دیگر رسانه‌ای که هویت او فاش نشده است، در تاریخ 21 جولای در کابل، به اتهام ارائه‌ی حمایت فنی به رسانه‌های فعال در خارج از افغانستان، بازداشت شد. در تاریخ 6 جولای نیز یک خبرنگار به دلیل تهیه‌ی گزارشی که با «روایت‌های مورد تایید» طالبان هم‌خوانی نداشت، بازداشت و پس از دو روز آزاد شد.

طالبان در این ماه، دو خبرنگار رادیوهای جوانان و بیگم را آزاد کرد. به گزارش فدراسیون بین‌المللی خبرنگاران، این دو تن به دلیل انتشار محتوایی در رسانه‌های اجتماعی درباره‌ی تیم کریکت زنان افغانستان بازداشت شده بودند. همچنین، سلیمان راحل، سردبیر رادیو خوشحال نیز پس از سه ماه حبس به دلیل انتشار ویدیویی درباره‌ی مشکلات دو زن فقیر و انتقاد علنی از یکی از مقام‌های ارشد رسانه‌ای طالبان، آزاد شد.

این نهاد در گزارش «آزادی مطبوعات در جنوب آسیا»ی خود، از اول می 2024 تا 30 اپریل 2025، 48 مورد نقض حقوق رسانه‌ای را در افغانستان مستند کرده که شامل 28 مورد بازداشت می‌باشد.

در این گزارش آمده است که «آزادی مطبوعات در افغانستان در یکی از پایین‌ترین سطوح خود در تاریخ معاصر قرار دارد.»

افغانستان در سال 2024، در شاخص جهانی آزادی مطبوعات، جایگاه 178 را از میان 180 کشور به خود اختصاص داده است.

فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران گفت: «سرکوب روزافزون کارکنان رسانه‌ای از سوی طالبان، نشان‌دهنده‌ی بی‌توجهی مداوم این گروه به آزادی رسانه‌ها و آزادی بیان است. ادامه‌ی بازداشت خبرنگاران، مقررات سخت‌گیرانه‌ی رسانه‌ای و بستن رسانه‌های مستقل باعث نابودی فضای رسانه‌ای در افغانستان شده است.»

به گفته‌ی این نهاد، خبرنگارانی که هنوز در افغانستان فعالیت می‌کنند، با تهدید، آزار، بازداشت و خشونت روبه‌رو هستند.

مرکز خبرنگاران افغانستان، امروز (پنج‌شنبه)، اعلام کرد که فرماندهی پولیس طالبان در تخار، سه خبرنگار را بازداشت کرده است.

بر بنیاد این گزارش، منیر هدف و اسدالله تیمور، حوالی ساعت 9 شب دوشنبه (15 ثور) و نصرت‌الله ابراهیمی، پیش از ظهر سه‌شنبه (16 ثور) بازداشت شده‌اند.

یک منبع محلی به مرکز خبرنگاران افغانستان گفت که احتمالاً این خبرنگاران به‌دلیل فعالیت‌های رسانه‌ای‌شان بازداشت شده‌اند. با این حال، تاکنون مقام‌های محلی طالبان در این زمینه اظهار نظری نکرده‌اند.

پیشتر، ریچارد بنت، گزارش‌گر ویژه‌ی سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان، به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات، گفت که از زمان بازگشت طالبان به قدرت، خبرنگاران و کارکنان رسانه‌ای در این کشور، با «سانسور شدید و محدودیت‌های گسترده‌» روبه‌رو استند. او تاکید کرد که طالبان محدودیت‌های خود را با «آزار، بازداشت خودسرانه و خشونت» اعمال می‌کند.

مرکز خبرنگاران افغانستان می‌گوید که هم‌اکنون، افزون بر این سه تن، دست‌کم ده‌ خبرنگار یا کارمند رسانه‌ای دیگر در بازداشت طالبان به‌سر می‌برند.