علامت: اوکراین

دانلد ترمپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، امروز (دوشنبه)، اعلام کرد در صورتی‌که احساس کند نتایج دیدار میان ولادیمیر پوتین و ولودیمیر زلنسکی در ترکیه، مثبت باشد، او نیز حضور خواهد یافت.

روز گذشته، ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، گفت که انتظار دارد در تاریخ ۱۵ می، با ولادیمیر پوتین در ترکیه دیدار کند. این دیدار نخستین ملاقات آن‌ها از زمان آغاز جنگ به شمار می‌رود.

با این حال، ترمپ ابراز امیدواری کرده که این دیدار نتیجه‌ی مثبت به همراه داشته باشد. او اظهار داشت: «این دیدار قرار نبود برگزار شود، اما من بر برگزاری آن پافشاری کردم.»

 تاکنون کرملین حضور پوتین در این دیدار را تایید نکرده است.

زلنسکی نوشت: «ما در اوکراین هیچ مشکلی با شرکت در گفت‌وگوها[ی صلح] نداریم و برای هر چارچوبی آماده‌ایم. من روز پنج‌شنبه (۱۵ می) در ترکیه خواهم بود و انتظار دارم پوتین نیز بیاید. امیدوارم این‌بار او بهانه‌ای برای نیامدن پیدا نکند.»

با وجود آن‌که این روسیه بود که ابتدا پیشنهاد گفت‌وگوهای مستقیم را مطرح کرده بود، اکنون نشانه‌هایی از تردید در موضعش دیده می‌شود. کنستانتین کوساچف، معاون شورای فدراسیون روسیه، این دیدار احتمالی را «نمایش سیاسی» توصیف کرده و گفت: «زلنسکی به هیچ‌وجه نباید با پوتین دیدار کند؛ او باید از چنین ملاقاتی واهمه داشته باشد.»

در همین حال، دانلد ترمپ، زلنسکی و شماری از رهبران اروپایی از ولادیمیر پوتین خواسته‌اند که برای نشان دادن حسن نیت پیش از آغاز گفت‌وگوها، آتش‌بس ۳۰ روزه‌ای را تا پایان روز دوشنبه اعلام کند. با این حال، پوتین شب گذشته اعلام کرد که گفت‌وگوها باید بدون هیچ‌گونه پیش‌شرطی آغاز شوند.

ترمپ اما در چنین شرایطی اظهار کرد که رییس‌جمهوری روسیه، روز پنج‌شنبه، با آتش‌بس موافقت خواهد کرد.

پاپ لئو چهاردهم، رهبر تازه‌انتخاب‌شده‌ی کلیسای کاتولیک، در نخستین سخن‌رانی یکشنبه‌ی خود از بالکن میدان سنت پیتر، با استقبال از آتش‌بس میان هند و پاکستان، ابراز امیدواری کرد که گفت‌وگوهای سازنده به صلحی پایدار در منطقه منجر شود.

او در این «پیام صلح» که خطاب به هزاران تن در میدان سنت پیتر ایراد شد، همچنین خواستار پایان درگیری‌ها در اوکراین و برقراری آتش‌بس فوری در غزه شد.

پاپ لئو با تاکید بر آزادی گروگان‌ها و ارسال فوری کمک‌های بشردوستانه به «مردم خسته‌ی غزه»، از جامعه جهانی خواست تا با تعهد به شعار «هرگز جنگ دوباره»، برای حمایت از افراد ملکی و بازسازی امید در مناطق جنگ‌زده تلاش کنند. این سخنان، که در آغاز رهبری پاپ جدید و نخستین پاپ امریکایی تاریخ مطرح شد، به باور عده‌ای، بازتاب‌دهنده تعهد او به «ترویج صلح و عدالت» در جهان است.

سخن‌رانی‌های یکشنبه‌ی پاپ‌ها، که به طور سنتی با عنوان «پیام یکشنبه» از بالکن میدان سنت پیتر ایراد می‌شوند، یکی از مهم‌ترین سنت‌های کلیسای کاتولیک است که پاپ را با میلیون‌ها مخاطب جهانی پیوند می‌دهد. این سخن‌رانی‌ها، که معمولاً در روزهای یکشنبه و اعیاد مذهبی مسیحیان برگزار می‌شوند، فرصتی برای پاپ فراهم می‌کنند تا پیام‌های خود را درباره‌ی مسائل جهانی مانند صلح، عدالت و حمایت از نیازمندان به اشتراک بگذارد.

در اقدامی بی‌سابقه، رهبران فرانسه، آلمان، لهستان و بریتانیا، امروز شنبه (۱۰می)، به‌صورت مشترک وارد کی‌یف شدند. این رهبران بار دیگر از روسیه خواستند تا آتش‌بس ۳۰ روزه‌ای که از سوی دانلد ترمپ در ماه مارچ سال روان، پیشنهاد شده بود را بپذیرد و مانع تلاش ها برای صلح پایدار نشود.

رهبران کشورهای اروپایی که در مراسم هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم شرکت کرده بودند، با استقبال گرم ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، روبه‌رو شدند و بار دیگر حمایت قاطع خود را از این کشور در برابر روسیه اعلام کردند.

گفتنی است که فردریش مرتز، صدراعظم جدید آلمان نیز در این سفر حضور دارد.

این سفر در حالی انجام شده که فشارها برای پذیرش آتش‌بس ۳۰ روزه از سوی روسیه، افزایش یافته است. این پیشنهاد نخستین‌بار در مارچ ۲۰۲۵ از سوی ایالات متحده مطرح شد و با موافقت اوکراین همراه بود، اما کرملین پذیرش آن را مشروط به لغو تحریم‌ها و حفظ مناطقی کرد که در جریان جنگ تصرف کرده بود.

ترمپ نیز یک بار دیگر، روز جمعه ( ۹ می)، بر برقراری «فوری» یک آتش‌بس ۳۰ روزه میان روسیه و اوکراین شد. او هشدار داد که «اگر این آتش‌بس رعایت نشود، امریکا و شرکایش، تحریم‌های بیشتری اعمال خواهند کرد.»

رهبران کشورهای اروپایی پس از دیدار با زلنسکی در بیانیه‌ای مشترک، اعلام کردند: «ما از درخواست‌های رییس‌جمهور ترمپ برای توافق صلح حمایت می‌کنیم و از روسیه می‌خواهیم مانع تلاش‌ها برای صلح پایدار نشود. ما در کنار ایالات متحده خواستار آتش‌بس کامل و بدون قید و شرط ۳۰ روزه هستیم تا فضایی برای گفت‌وگوها ایجاد شود.»

همچنین آندری یرماک، دستیار رییس‌جمهوری اوکراین، در تلگرام نوشت: «کارهای زیادی پیش رو داریم. باید این جنگ را با صلحی عادلانه پایان دهیم و مسکو را به پذیرش آتش‌بس وادار کنیم.»

بر بنیاد گزارش‌ها، رهبران اروپایی و زلنسکی قرار است در نشست مجازی با سایر رهبران جهانی، پیشرفت‌های مربوط به تشکیل «ایتلاف داوطلبان» را بررسی کنند. این ایتلاف پس از دست‌یابی به توافق صلح، از نیروهای مسلح اوکراین حمایت خواهد کرد و احتمالاً نیروهایی را برای «نظارت بر اجرای توافق صلح» به اوکراین اعزام می‌کند.

امروز، چهارشنبه ( ۷ می)، شهر کی‌یف، پایتخت اوکراین، بار دیگر هدف حملات گسترده‌ی موشکی و پهپادی روسیه قرار گرفت. این حملات منجر به کشته شدن دو تن و زخمی شدن هشت تن دیگر، از جمله چهار کودک، شد. این حملات درست یک روز قبل از آتش‌بس یک‌جانبه‌ای انجام شد که روسیه اعلام کرده و قرار است از فردا (پنج‌شنبه)، آغاز شود.

براساس گزارش اداره‌ی نظامی شهر کی‌یف، نیروهای دفاع هوایی اوکراین صبح امروز موفق به سرنگونی «یک موشک بالستیک و ۱۱ پهپاد» از مجموع ۲۸ پهپاد شناسایی‌شده در حریم هوایی کی‌یف شدند. با این حال، بقایای پهپادها و حملات مستقیم به زیرساخت‌های مسکونی و غیرمسکونی خسارات قابل‌توجهی وارد کرده‌است.

بر اساس گزارش‌ها، در منطقه‌ی شوچنکیوسکی کی‌یف، بقایای یک پهپاد به یک ساختمان مسکونی پنج‌طبقه برخورد کرده که باعث آتش‌سوزی در چندین آپارتمان شده، در نتیجه‌ی آن دو تن کشته و چهار تن دیگر از جمله سه کودک زخمی، شدند.

در حمله‌ای دیگر در منطقه‌ی سویاتوشینسکی، برخورد بقایای پهپاد به یک ساختمان نه‌طبقه، منجر به آتش‌سوزی گسترده‌ای به «وسعت ۱۰۰ متر مربع» در طبقات بالایی شد.

همچنین، در منطقه‌ی سولومیانسکی، نیروهای دفاعی اوکراین اعلام کردند که یک «موشک بالستیک» را «ره‌گیری» کرده‌اند، اما سقوط کلاهک آن به زیرساخت‌های غیرمسکونی آسیب رساند و یک تن را زخمی کرد.

آتش‌بس سه‌روزه‌ی اعلام شده از سوی روسیه

این حملات در حالی رخ داد که روسیه پیش از آن، آتش‌بس یک‌جانبه‌ی ۷۲ ساعته‌ای را اعلام کرده بود. ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، این آتش‌بس را «انسان‌دوستانه» توصیف کرده و گفته که قرار است از پنج‌شنبه آغاز شود و تا شنبه ادامه یابد.

این آتش‌بس سه روزه، با جشن‌های روز پیروزی در مسکو (یادبود شکست آلمان نازی توسط اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۴۵)، هم‌زمان خواهد بود.

در این جشن ممکن است، رهبرانی از کشور های مختلف از جمله: شی جین‌پینگ، رییس‌جمهوری چین، و لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رییس‌جمهوری برازیل، در مراسم هشتادمین سالگرد این رویداد در مسکو شرکت، کنند. این مراسم شامل رژه‌ای با حضور هزاران سرباز، تانک‌ها و موشک‌ها خواهد بود. از سویی دیگر وزارت خارجه‌ی اوکراین از کشورهای خارجی خواسته‌است تا نمایندگان نظامی خود را به این رژه اعزام نکنند، درخواستی که در سال‌های گذشته نیز مطرح شده بود. تاکنون هیچ کشوری به‌طور رسمی حضور نظامی در مراسم امسال را تایید نکرده است.

این حملات بار دیگر شکنندگی وضعیت امنیتی اوکراین و چالش‌های پیش روی تلاش‌ها برای دستیابی به آتش‌بس پایدار را نشان می‌دهد. از سویی هم، دیده شود که اوکراین در این سه‌روز آتش‌بس یک جانبه چه اقداماتی انجام خواهد داد.

روزنامه‌ی تلگراف گزارش داده که بریتانیا به‌طور پنهانی، در حال آماده‌سازی برای حمله‌ی نظامی مستقیم روسیه است و به مقام‌های این کشور دستور داده شده تا طرح‌ اضطراری «دفاع از سرزمین» را به‌روزرسانی کنند.

این روزنامه با استناد به یک سند محرمانه می‌گوید که واکنش دولت شامل، ایجاد پناه‌گاه‌هایی برای حفاظت از کابینه‌ و خانواده‌ی سلطنتی، پخش پیام‌های عمومی و ذخیرسازی منابع، می‌شود.

به گزارش تلگراف، طرح محرمانه‌ی «دفاع از سرزمین»، راهبردی را برای روزهای پس از حمله بر این کشور، ترسیم می‌کند. این طرح شامل احتمالاتی است که در آن بریتانیا مورد اصابت موشک‌، کلاهک هسته‌ای یا عملیات سایبری قرار می‌گیرد.

این طرح همچنین در برگیرنده‌ی راهبردهای جنگی برای شبکه‌های ریلی و جاده‌ای، دادگاه‌ها، سیستم پسته‌رسانی و خطوط تلفن نیز می‌باشد.

وزیران بریتانیا نگران‌اند که این کشور ممکن است نه توان جنگیدن در برابر روسیه و متحدانش را داشته باشد و نه آمادگی لازم برای دفاع از خود را.

روسیه بارها بریتانیا را برای حمایت از اوکراین، تهدید به حمله کرده است. کارشناسان هشدار داده‌اند که بریتانیا از نواحی زیرساختی، از جمله نیروگاه‌های هسته‌ای و مراکز حمل و نقل، آسیب‌پذیر است.

مقام‌های دفاعی این کشور همچنین خواستار انکشاف سیستمی مشابه «گنبد آهنین» اسرائیل، برای حفاظت در برابر حملات موشکی، شده‌اند. پیشتر یک مقام‌ ارشد نیروهای هوایی سلطنتی بریتانیا گفته بود که اگر شب نخست حمله‌ی روسیه بر اوکراین، در بریتانیا رخ می‌داد، موشک‌های روسی می‌توانستند زیرساخت‌های این کشور را نابود کنند.

مقام‌های بریتانیایی نگران مراکز ذخیره‌ی گازی و پنج نیروگاه هسته‌ای فعال کشور استند که در صورت حمله می‌توانند مواد رادیواکتیو را در سرتاسر کشور منتشر کنند.

پیشتر امریکا از کشورهای اروپایی خواسته بود تا سهم بیشتری از درآمد ناخالص ملی خود را به بخش دفاعی، اختصاص بدهند.

تنش‌ها میان بریتانیا و روسیه در سال‌های پسین، به‌ویژه پس از حمله‌ی روسیه به اوکراین در فبروری 2022، به‌طور چشم‌گیری افزایش یافته است. بریتانیا در این جنگ، از حامیان اصلی اوکراین بوده و به ارزش میلیاردها پوند، تسلیحات به اوکراین ارسال کرده است.

در پی هشدار دانلد ترمپ، رییس‌جمهوری امریکا مبنی بر کناره‌گیری این کشور در صورت عدم پیشرفت در دست‌یابی به توافق، مقام‌هایی از کشورهای اروپایی، اوکراین و امریکا، امروز، چهارشنبه، در لندن برای گفت‌وگو پیرامون پایان دادن جنگ روسیه و اوکراین، گرد هم می‌آیند.

یکی از دیپلمات‌های اروپایی به رویترز گفت: «امید این است که [این کشورها] در لندن بتوانند به توافقی دست‌یابند که در پی آن روند واقعی گفت‌وگوها آغاز شود.» او افزود که در نهایت، اوکراین باید چیزی را از دست بدهد.

به گفته‌ی تمی بروس، سخنگوی وزارت خارجه‌ی امریکا، در این نشست به‌جای مارکو روبیو، وزیر خارجه‌ی این کشور، جنرال کیت کلاگ، نماینده‌ی دولت امریکا در امور اوکراین، شرکت خواهد کرد.

مشخص نیست که عدم حضور روبیو به معنای کاهش انتظارات این کشور از نتایج گفت‌وگوهاست یا خیر. با این حال، ترمپ روز یک‌شنبه ابراز امیدواری کرده بود که مسکو و کی‌یف در همین هفته به توافقی برای پایان دادن جنگ سه ساله دست یابند.

با این حال، بسیاری از دیپلمات‌ها این امید را «غیرواقع‌بینانه» می‌دانند، زیرا که هنوز اختلاف‌های چشم‌گیری میان طرف‌ها وجود دارد.

این نشست در ادامه‌ی نشست مشابهی است که هفته‌ی گذشته در پاریس با حضور مقام‌های امریکایی، اوکراینی و اروپایی برگزار گردید. در این نشست، امریکا پیشنهادهایی را مطرح کرد که به گفته‌ی مارکو روبیو، با «استقبال» روبه‌رو شدند؛ اما منابع آگاه به رویترز گفتند که یکی از پیشنهادهایی این کشور، به‌رسمیت‌شناسی کریمه به‌عنوان خاک روسیه بوده‌است؛ پیشنهادی‌که از سوی کشورهای اروپایی و اوکراین با مخالفت روبه‌رو شد.

افزون بر این، لغو تحریم‌های اتحادیه‌ی اروپا پیش از پایان گفت‌وگوها، نیز از موضوعات مورد اختلاف می‌باشد.

استیو ویتکاف، نماینده‌ی ویژه‌ی ترمپ، نیز در این نشست شرکت نخواهد کرد، اما به گفته‌ی کاخ سفید، او قرار است این هفته با ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، دیدار کند.

سخنگوی نخست‌وزیر بریتانیا، ضمن قدردانی از ترمپ برای «تلاش» او در جهت برقراری صلح، خاطرنشان کرد که «توپ اکنون در زمین روسیه» است.

از زمان روی کار آمدن مجدد ترمپ، او سیاست خارجی امریکا را دگرگون کرده و اوکراین را تحت فشار قرار داده تا با آتش‌بس موافقت کند.

وزارت خارجه‌ی امریکا اعلام کرد که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و استیف ویتکاف، نماینده‌ی ویژه، از ۱۶ تا ۱۸ اپریل به پاریس، فرانسه، سفر خواهند کرد. هدف از این سفر مذاکره با همتایان اروپایی برای پیشبرد هدف دانلد ترمپ، رییس‌جمهوری امریکا، در پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین و توقف خون‌ریزی اعلام شده‌است. روبیو همچنین در پاریس درباره‌ی راه‌های تقویت منافع مشترک در منطقه گفت‌وگو خواهد کرد.

این سفر که بخشی از تلاش‌های دیپلوماتیک برای جلب حمایت اروپا و یافتن راه‌حلی برای پایان دادن به مناقشه دانسته می‌شود، در حالی صورت می‌گیرد که جنگ روسیه و اوکراین همچنان ادامه دارد و مذاکرات صلح با چالش‌های جدی مواجه است. ایالات متحده با میانجی‌گری دولت دانلد ترمپ تلاش‌های خود را برای دستیابی به آتش‌بس و پایان دادن به درگیری‌ها افزایش داده است.

وضعیت مذاکرات صلح

در ماه‌های پسین، مذاکرات متعددی با میانجی‌گری ایالات متحده، به‌ویژه در عربستان سعودی، برگزار شده است. در ۱۲ مارچ، اوکراین پیشنهاد امریکا برای آتش‌بس ۳۰ روزه را پذیرفت و ایالات متحده اعلام کرد که کمک‌های نظامی و اشتراک اطلاعات با کی‌یف را از سر می‌گیرد. با این حال، روسیه آتش‌بس به‌طور کامل را رد کرد و تنها به توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی رضایت داد.

در ۲۶ مارچ، اوکراین و روسیه به توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی و امنیت دریایی در دریای سیاه متعهد شدند، اما مسکو خواستار کاهش تحریم‌های بین‌المللی به‌عنوان پیش‌شرط اجرای کامل توافق دریایی شد. کی‌یف این شرط را رد کرد و آن را تلاشی برای «دستکاری» توافق دانست.

روسیه همچنان خواستار شرایط سخت‌گیرانه‌ای برای صلح است، از جمله عدم عضویت اوکراین در ناتو، به‌رسمیت شناختن ادعای روسیه بر کریمه و چهار منطقه دیگر (دونتسک، لوهانسک، زاپوریژیا و خرسون)، و محدودیت‌های گسترده بر توان نظامی اوکراین. این مطالبات با خواسته‌های اوکراین برای خروج کامل نیروهای روسیه، بازگشت اسرا و کودکان ربوده‌شده، و تضمین‌های امنیتی در تضاد اند.

در همین حال، مارکو روبیو در ۴ اپریل هشدار داد که صبر ایالات متحده در برابر عدم جدیت روسیه در مذاکرات صلح رو به اتمام است و کانگرس در حال تدوین تحریم‌های جدید علیه مسکو است. وی تاکید کرد که در چند هفته‌ی آینده مشخص خواهد شد که آیا روسیه واقعاً به صلح متعهد است یا خیر. استیف ویتکاف نیز دیروز (۱۵ اپریل) اظهار داشت که پس از دیدار با مشاوران ارشد پوتین، نشانه‌هایی از تمایل به صلح پایدار دیده می‌شود، اما پیشرفت ملموس همچنان نامشخص است.

وضعیت نظامی

روسیه در ماه‌های پسین حملات خود را تشدید کرده و در مناطق شرقی اوکراین، به‌ویژه در دونتسک و لوهانسک، پیشروی‌هایی داشته است. وزارت دفاع اوکراین گزارش داد که درگیری‌ها در مارچ ۲۰۲۵ به ۴۲۷۰ مورد افزایش یافته است، در مقایسه با ۳۲۷۴ مورد در فبروری. همچنین، روسیه حملات موشکی و پهپادی خود را علیه شهرهای اوکراین، از جمله سومی، ادامه داده است.

در برابر، اوکراین در منطقه‌ی کورسک روسیه عملیاتی انجام داده تا اهرم فشاری در مذاکرات به دست آورد، اما نیروهای روسی تقریباً تمام این منطقه را بازپس گرفته‌اند. اوکراین همچنین بزرگ‌ترین حمله‌ی پهپادی خود به مسکو را در مارچ ۲۰۲۵ انجام داد.

 هر دو طرف به حملات دوربرد علیه زیرساخت‌های یک‌دیگر ادامه می‌دهند، اگرچه توافق غیررسمی برای توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی و دریای سیاه تا حدی رعایت شده است. با این حال، گزارش‌هایی از ادامه‌ی حملات توپخانه‌ای روسیه به زیرساخت‌های انرژی اوکراین وجود دارد که نشان‌دهنده‌ی نقض احتمالی توافق است.

مواضع بین‌المللی

کشورهای اروپایی، از جمله آلمان، فرانسه، و بریتانیا، حمایت نظامی و مالی خود از اوکراین را افزایش داده‌اند. آلمان در سال ۲۰۲۵ بسته‌ی کمکی ۷ میلیارد یورویی و هالند ۵۰۰ میلیون یورو برای عملیات پهپادی اختصاص داده‌اند.

اروپا و اوکراین نگران‌اند که ایالات متحده توافقی با روسیه بدون در نظر گرفتن منافع کی‌یف امضا کند. روبیو اما تاکید کرده که هیچ توافقی بدون رضایت اوکراین و مشارکت اروپا نهایی نخواهد شد.

از سویی هم، ترکیه خود را به‌عنوان میانجی بی‌طرف معرفی کرده و پیشنهاد میزبانی مذاکرات آینده را داده است. کشورهای جنوب جهانی، از جمله برازیل و چین، نیز پیشنهادهایی برای میانجی‌گری ارائه کرده‌اند، اما تاکنون پیشرفتی نداشته‌اند.

چالش‌ها و چشم‌انداز

مذاکرات صلح با موانع متعددی مواجه است. روسیه با ادامه‌ی حملات و طرح مطالبات حداکثری، به نظر می‌رسد در حال خرید زمان برای کسب دستاوردهای نظامی بیشتر است. اوکراین بر حفظ تمامیت ارضی و دریافت تضمین‌های امنیتی پافشاری می‌کند و هرگونه محدودیت بر توان نظامی خود را «خط سرخ» می‌داند. در همین حال، ایالات متحده با فشار بر هر دو طرف و تهدید به تحریم‌های جدید علیه روسیه، امیدوار است تا ۲۰ اپریل به آتش‌بس گسترده‌ای دست یابد، هرچند این زمان‌بندی به دلیل شکاف عمیق بین مواضع کی‌یف و مسکو ممکن است به تعویق بیفتد.

با وجود تلاش‌های دیپلماتیک، از جمله سفر روبیو و ویتکاف به پاریس، مذاکرات صلح همچنان در بن‌بست است. تشدید درگیری‌ها و عدم انعطاف طرفین نشان‌دهنده‌ی پیچیدگی‌های حل این بحران است. جامعه‌ی بین‌المللی، به‌ویژه اروپا، بر لزوم دستیابی به صلح عادلانه و پایدار تاکید دارد، اما دستیابی به توافق در کوتاه‌مدت دشوار به نظر می‌رسد.